Olie uit zee verwijderen? NHL Stenden onderzoekt beste methode

dinsdag 23 april 2019

Het MIWB, onderdeel van NHL Stenden Hogeschool en Rijkswaterstaat slaan handen ineen

Opzettelijk een hoeveelheid olie op zee loslaten om het milieu te besparen. Dat klinkt misschien gek. Toch is dat precies waar onderzoeker dr. Marieke Zeinstra van het Maritiem Instituut Willem Barentsz (MIWB) zich al jarenlang op verheugde. En in april 2019 is het dan eindelijk gelukt! Waarom het een jarenlange wens was? Zeinstra: “In de praktijk gecontroleerd testen is nodig zodat we bij echte rampen goed voorbereid zijn. De resultaten van de test kunnen van grote waarde zijn om de impact van olierampen op mens en milieu in de toekomst te beperken.”

Marieke_Zeinstra

Dr. Marieke Zeinstra aan boord tijdens de olietest op de Noordzee

Het onderzoek

De olieramp in de Golf van Mexico in 2010 triggerde Zeinstra tot haar promotieonderzoek. Tijdens deze olieramp werden grote hoeveelheden dispergeermiddelen gebruikt om de olievlek op te lossen. Maar hoe dragen deze middelen bij aan het verdwijnen van olievlekken op zee? Daar is nog geen eenduidig antwoord op en dus wetenschappelijk onderzoek voor nodig. Zeinstra: “Bij een olievlek kan een deel van de olie vanzelf verdwijnen als het maar hard genoeg waait. Om dat proces sneller te laten gaan, kunnen dispergeermiddelen gebruikt worden. Maar de experts zijn het er nog niet over eens wat de invloed van die middelen precies is. We denken dat ze ervoor zorgen dat de olievlek sneller oplost, maar is dat inderdaad zo? En wat gebeurt er nu exact met de olievlek als je deze middelen gebruikt?” Allemaal vragen waar Zeinstra als onderzoekster van het Lectoraat Maritiem, Milieu en Veiligheidsmanagement van het MIWB antwoord op wil krijgen.

“Na jaren van moeite en veel geregel is het nu eindelijk gelukt om deze unieke test op zee uit te voeren. Fantastisch!”

Van lab naar golven in de zee…

Eerder deed Zeinstra onderzoek in laboratoria, waar ze tests uitvoerde met zeewater en olie en golfslag simuleerde. “Hiermee konden we ongeveer berekenen wat er met een olievlek gebeurt door de golven mét en zonder gebruik van dispergeermiddel. Dat vond Rijkswaterstaat erg interessant. Zij stelden de vraag wat ik nodig had om de aannames te valideren en exacter te maken. Het antwoord daarop was simpel: échte golfslag en wind. Dat is namelijk niet goed genoeg te simuleren. Na jaren van moeite en veel geregel zouden we in 2018 een test doen op de Noordzee. We stonden om 6.00 uur in de ochtend in Scheveningen op de kade en zagen een spiegelgladde Noordzee. Geen golfje te bekennen. Toen moesten we de test helaas afblazen. Gelukkig is het dit keer wel gelukt!”

De test

Tijdens de test zijn er drie vlekken van samen 8,5 m3 ruwe olie 13 mijl uit de kust van Scheveningen gecontroleerd geloosd. “We hebben gemeten wat de snelheid is waarmee olie van het wateroppervlak verdwijnt door alleen invloed van golven en wind, én hoe snel dit ging met behulp van dispergeermiddelen die op de olie gespoten zijn. Het ging fantastisch! Ik ben zo blij dat het eindelijk gelukt is om deze uitzonderlijke test uit te voeren. Dit onderzoek is in de loop van de jaren toch wel echt mijn kindje geworden. Heel veel verschillende partijen hebben een bijdrage geleverd. Natuurlijk Rijkswaterstaat als initiatiefnemer, maar ook partijen die hun materieel hebben uitgeleend en de kustwachten die de observaties vanuit de lucht maakten. Iedereen was positief en leert weer andere dingen van deze olievlek. Heel bijzonder om deze nauwe samenwerking mee te maken.”

“Erg veel internationale partijen werkten nauw samen om deze test naar oliebestrijding uit te voeren. Erg bijzonder om mee te maken.”

Internationale samenwerking

Het bewust olie op zee loslaten om onderzoek te doen is uitzonderlijk. Daarom zochten Zeinstra en Rijkswaterstaat de samenwerking met elkaar op en haakten hierbij ook andere (internationale) onderzoekers aan. Zo gaat Wageningen University & Research onderzoek doen, net als het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee. Ook is er een promovendus van de University of Essex die monsters gaat nemen van de olievlek om te kijken wat de bacteriën doen die olie afbreken. De Nederlandse, Belgische en Duitse kustwacht zijn betrokken om te zien hoe nauwkeurig zij inschattingen vanuit de lucht kunnen maken. Ze hielden tijdens de oefening de vlek goed in de gaten. “We willen voor dit onderzoek kunnen zien hoe de olievlek over tijd verandert. Maar het is ook gelijk een mooie oefening voor de kustwacht omdat ze, in tegenstelling tot bij echte rampen, precies weten wat er in de zee ligt.”

Resultaten openbaar

Zeinstra gaat de komende periode aan de slag met de observaties die ze tijdens de test heeft gemaakt vanaf aan boord en vanuit de lucht. Hieruit maakt ze een tijdlijn van het verloop van de olievlekken. Er zijn ook monsters van de vlekken genomen, die door verschillende andere instituten geanalyseerd worden. De testresultaten zullen uiteindelijk verder worden verspreid. Zeinstra: “We hebben specifiek subsidie aangevraagd in Groot-Brittannië en hebben daar de ITOPF R&D Award voor gekregen. Dat maakt dat een groot deel van de kosten is gedekt en we de data na onderzoek gratis en vrij toegankelijk kunnen delen. Dan is het onderzoek straks iets waar hopelijk veel meer mensen hun voordeel mee kunnen doen.”