Programma omschrijving

Penaire lezing

Paul Jungbluth,  Kansenbeleid in Nederland: dilemma's, contradicties en perspectieven.

In actuele discussies over kansenongelijkheid komt het thema ‘uitstel van keuzemomenten’ net als het thema ‘hoge verwachtingen’ steeds terug. Beide hebben minstens honderd jaar historie. Nauw daaraan gerelateerd is de vraag welk leerplan het lager onderwijs of (later) de basisschool hoort aan te bieden, hoe en aan wie. Segregatie is zeker niet de enige formule die (eerst bedoeld, later onbedoeld) resulteert in leerplan- en kwaliteitsverschillen in onderwijsaanbod. Dat doet ook ‘interne differentiatie’, soms bedoeld, soms bewust, vaak ook niet. In de praktijk spelen aan leerling-kant drie sociale kenmerken een hoofdrol: sociaal milieu, etniciteit en geslacht. Decennia lang kregen ze alle drie beleidsaandacht, landelijk en lokaal. Hielp dat? Regionaal cohortonderzoek laat allereerst zien dat de sociale ongelijkheid in onderwijskansen (nog steeds) grotendeels zijn beslag heeft vóórdat de leerlingen de basisschool verlaten. En vervolgens, dat er belangrijke resultaatverschillen zichtbaar zijn tussen basisscholen, deels constant over de tijd en met duurzame gevolgen voor ongelijkheid verderop. In hoeverre is de kansenongelijkheid daarmee een indicatie voor onaanvaardbare verschillen in professionaliteit? Na een halve eeuw van steeds weer enthousiast ingezette innovatie-bedenksels is dat inderdaad de cruciale vraag: hoe staat het met de kansen op daadwerkelijke professionalisering van het lerarenberoep?

Workshops

  1. Burgerschap
  2. Wendbaar Vakmanschap in beeld
  3. Onderzoekend leren in een meertalige context
  4. Waar moet het naar toe met de didactiek in ons onderwijs?
  5. Van TTO naar MFÛ - niveau Engels en Frysk
  6. Kennisontwikkeling en taalontwikkeling gaan hand in hand: samen problemen oplossen
  7. Meertaligheid in het onderwijs
  8. Onderzoek de school in: een tweetal praktijkvoorbeelden (alleen in ronde 1)
  9. Samenspel in de kleuterklas. Het versterken van leerkracht-kind interactie bij jonge risicokinderen
  10. "Weten wij wie we -willen- zijn?" In dialoog over professionele identiteit
  11. *In plaats van 8 in ronde 2: Hoogbegaafdheid in het primair onderwijs: hoe een schoolteam kan leren omgaan met hoogbegaafde kinderen op basis van een‘serious game’

1. Marc Coenders,  Chris Holman, Margreet Frouws-Veerman en Ella ten Barge,  Burgerschap

In deze workshop verkennen we het burgerschapsonderwijs zoals dat de afgelopen jaren vorm heeft gekregen in het mbo. Aan het eind formuleren we een aantal onderzoeksvragen. We werken toe naar een werkplaats Burgerschap in het noorden waar docenten, docentopleiders, onderzoekers en opleidingsmanagers met en van elkaar kunnen leren. In deze workshop verkennen we dat idee van een werkplaats, zowel wat betreft de praktische implicaties als de inhoudelijke focus.

De burgerschapsagenda (WEB, 2016) geeft een generiek overzicht: voor alle mbo-opleidingen gelden dezelfde burgerschapscompetenties, ongeacht het opleidingsniveau of de arbeidsmarktsector waarvoor wordt opgeleid. Scholen geven het burgerschapsonderwijs verschillend vorm. Wat is er zoal en wat gaat daarin goed en wat kan beter.

De workshop heeft het karakter van een dialoog. Je hoeft niet in het mbo werkzaam te zijn om deel te nemen.

2. Marco Mazereeuw, Ditty Verveda en Astrid van Twillert, Wendbaar Vakmanschap in beeld

In het raak-pro-project Ruimte voor Wendbaar Vakmanschap doen we onderzoek naar ontwikkelingsgericht leren en begeleiden in hybride leeromgevingen. Een hybride leeromgeving is een omgeving waar werken en leren samengaan of zelfs vermengd worden. Dat kan dus zijn een bedrijf waar ook geleerd wordt maar ook een school waar een bedrijf in gehuisvest is. We onderzoeken het leren van de studenten maar ook het begeleiden door docenten en werkplekbegeleiders van de bedrijven en instellingen.

In het eerste jaar van het onderzoek hebben we onderzoeksinstrumenten en een analysekader ontwikkeld om ontwikkelingsgerichte leeractiviteiten en begeleidingsactiviteiten in hybride leeromgevingen in beeld te brengen. Omdat we het vermoeden hebben dat dit instrument mogelijk breder inzetbaar is, willen we in deze workshop samen met docenten en onderzoekers in het beroepsonderwijs kijken of het ook een kijkkader kan zijn voor eigen hybride leeromgevingen zoals de LiO-stage bij tweedegraads lerarenopleidingen. We hopen dat het kijkkader zicht geeft op kenmerken van leren en begeleiden die nog niet eerder in beeld waren

3. Albert Walsweer,  Klarinske de Roos en Janke Singelsma,  Onderzoekend leren in een meertalige context

Het lectoraat Taalgebruik & Leren en Cedin werken samen met scholen voor PO en VO aan het vormgeven van inspirerend meertalig onderwijs. In dit vierjarige project staat het gedachtegoed van het lectoraat centraal: kwalitatief hoogwaardig taalgebruik als basis voor kennisconstructie en taal leren in een context van onderzoekend leren (knowledge building). In de interactieve workshop gaan de deelnemers, vanuit een ontwerpgerichte benadering aan de slag met de eerste ontwerpen.

4. Siebrich de Vries,  Waar moet het naar toe met de didactiek in ons onderwijs? 

NHL Stenden heeft per 1 oktober 2018 een nieuw lectoraat ingesteld op het gebied van de didactiek in zowel VO en MBO, als ook op de eigen Hogeschool, in het bijzonder de Lerarenopleiding. In deze workshop zullen we nagaan welke vragen en behoeften bij de scholen leven aan praktijkgericht onderzoek op het gebied van didactiek. Daarnaast zal, gebaseerd op de onderzoeksaanpak van Improvement Science (en Lesson Study dat daar naadloos bij aansluit), verkend en geïllustreerd worden op welke wijze het nieuwe lectoraat in nauwe samenwerking met de scholen concrete oplossingen kan vinden voor specifieke didactische problemen.

5. Alex Riemersma, Reitze Jonkman en Sigrid Kingma, Van TTO naar MFÛ - niveau Engels en Frysk

De trend van de drietalige basisschool wordt doorgetrokken in het meertalig voortgezet onderwijs (MFÛ), de  Fryske variant van TTO. Leerlingen raken vertrouwd met het gebruik van Engels en Fries als voertaal bij andere leergebieden (= CLIL). In het project Wille, Wolle, Kenne en Kinne (WWKK) gaat het om de beleving van meertalig basis- en voortgezet onderwijs én de resultaten ervan. In deze workshop laten wij zien én beleven hoe Fries (taalbegrip, taalvaardigheid, begrijpend lezen) getoetst wordt op de MFÛ-scholen en hoe het bereikte taalniveau vergeleken kan worden met de toetsen voor Engels en Nederlands m.b.v. het Europees Referentiekader (ERK).]

6. Jan Berenst, Anke Herder, Frans Hiddink en Maaike Pulles, Kennisontwikkeling en taalontwikkeling gaan hand in hand: samen problemen oplossen

Op basis van ons onderzoek van de afgelopen paar jaar zullen we in deze workshop toelichten hoe zowel het taalgebruik als het inhoudelijke inzicht van kinderen zich kan ontwikkelen, als je ze in de gelegenheid stelt om samen te werken aan het oplossen van echte problemen. We zullen echter vooral met elkaar bespreken, aan de hand van video-opnames van interacties tussen kinderen (en transcripten), hoe je die processen kunt observeren en kunt stimuleren in het kader van onderzoekend en ontwerpend leren. Tenslotte zullen we verkennen hoe de opbrengsten van dit type onderwijs dat gericht is op 21e-eeuwse vaardigheden, zich verhouden tot wat in het Referentiekader Taal wordt benoemd. De workshop is dus van belang voor zowel de praktijk in de klas als voor het schoolbeleid.

7. Joana Duarte & Mirjam Günther-van der Meij,  Meertaligheid in het onderwijs

In de workshop nemen we de deelnemers mee om samen vorm te geven aan meertalig onderwijs. Twee recent gestart projecten van de NHL Stenden Hogeschool dienen als basis. Het vierjarige RAAK-PRO Meer kansen Met Meertaligheid (3M) project (2017-2021) richt zich op het samen ontwikkelen, uitproberen en evalueren van een nieuwe aanpak en nieuwe didactische tools voor meertalig basisonderwijs. Dit wordt in samenwerking gedaan met vier typen basisscholen: drietalige scholen, nieuwkomersscholen en scholen met een groot percentage leerlingen met een migrantenachtergrond of Nederlandstalige leerlingen. Het Holi-Frysk project richt zich, in opdracht van de Provincie Fryslân, op de ontwikkeling van meertalig onderwijs in het VO. In beide projecten wordt nauw samengewerkt met de betrokken scholen waarbij hun vraagstukken m.b.t. meertaligheid de leidraad vormen voor de te ontwikkelen activiteiten. Onderzoekers, lectoraten, pabo-docenten, pabo-studenten en leraren werken in co-creatie om vernieuwingen op het gebied van meertalig onderwijs bottom-up te creëren en te implementeren.

De workshopdeelnemers gaan aan de slag met de binnen de projecten ontwikkelde activiteiten, bijvoorbeeld taalleerstrategieën expliciet maken of taalvergelijking op semantisch en syntactisch niveau. Daarna ontwikkelen en presenteren ze een eigen activiteit voor meertalig onderwijs, waarbij ze hun complete talenrepertoire kunnen gebruiken.

8. Hennie Brandsma, Esther Brouwer en Tom Drukker, Onderzoek de school in: een tweetal praktijkvoorbeelden

De school (het schoolteam) heeft een belangrijke functie bij het ontwikkelen en uitvoeren van onderwijskundige innovaties. De praktijk leert dat deze innovaties niet altijd even duurzaam zijn. Een belangrijke oorzaak daarbij is dat de praktijkinnovaties niet altijd gevolgd worden met (evaluatief) onderzoek. Hierdoor is het lastig om de meerwaarde van een innovatie voor het leerproces van leerlingen vast te stellen. In een interactieve sessie wordt aan de hand van enkele theoretische modellen en een tweetal praktijkvoorbeelden geschetst op welke wijze praktijkgericht onderzoek een plek kan krijgen in de organisatie van de school. Aan welke voorwaarden moet worden voldaan en welke valkuilen moeten worden vermeden om de school een echte lerende organisatie met lerende professionals te laten zijn. De workshop wordt verzorgd door de lector Duurzame Schoolontwikkeling met docenten van twee VO-scholen die al geruime tijd ervaring hebben met het uitvoeren en begeleiden van praktijkgericht onderzoek.

9. Ineke Oenema – MostertSamenspel in de kleuterklas. Het versterken van leerkracht-kind interactie bij jonge risicokinderen

Storend gedrag vormt vaak de grootste uitdaging voor professionals in voor- en vroegschools situaties. En de manier waarop wij met probleemgedrag van jonge kinderen omgaan is vaak ‘het blussen van brandjes’. Een negatieve vicieuze cirkel dreigt te ontstaan. In de workshop wordt aan de hand van praktijkvoorbeelden een recent ontwikkelde, effectieve, kwaliteitsvolle en niet conflictueuze interventie kort gepresenteerd om ons te verdiepen in de mogelijkheden van een positieve (sociaal-emotionele) ontwikkeling van jonge risicokinderen.] Ineke Oenema – Mostert,  Samenspel in de kleuterklas. Het versterken van leerkracht-kind interactie bij jonge risicokinderen

10.  Albert Weishaupt & Herma Korfage,  "Weten wij wie we -willen- zijn?" In dialoog over professionele identiteit

Het lectoraat Professionele identiteit in het onderwijs werkt aan vraagstukken met betrekking tot de relatie tussen doelen van onderwijs, de positie en identiteit van docenten en de identiteit en inrichting van professionele onderwijsorganisaties. Wij hanteren een breed identiteitsconcept, waarbij levensbeschouwelijke identiteit één van de aspecten is. Ons uitgangspunt is dat een geëxpliciteerd beeld van ‘Goed Onderwijs’ het fundament is van de professionele identiteit van onderwijsprofessionals en -organisaties en leidraad van het handelen in de dagelijkse onderwijspraktijk. Zo’n geëxpliciteerd beeld is nooit statisch, is vooral essentieel in onderwijsinnovatietrajecten en veronderstelt een professionele dialoog. Het lectoraat wil in co-creatie met onderwijsprofessionals werkwijzen ontwikkelen voor en ondersteuning bieden aan het voeren van die dialoog. Deze workshop start met een beknopte begripsbepaling van ‘professionele identiteit’ en van de betekenis van professionele identiteit in de context van het onderwijs. Vervolgens leggen we de deelnemers een aantal richtinggevende vragen voor aan de hand waarvan we ‘oefenen’ met een professionele dialoog. De workshop is uitdrukkelijk bedoeld voor docenten én leidinggevenden én onderwijscollega’s in staffuncties: diversiteit in de deelnemersgroep verrijkt het gesprek.

*In plaats van 8 in ronde 2:
11.  Anne Rohn, Steven de Rooy en Hennie Brandsma, Hoogbegaafdheid in het primair onderwijs: hoe een schoolteam kan leren omgaan met hoogbegaafde kinderen op basis van een ‘serious game’

Leerkrachten in het PO vinden het vaak lastig om effectief om te gaan met hoogbegaafde leerlingen in hun klas. Onderzoek laat zien dat er vaak sprake is van misverstanden wat dat nu precies is. Ook weten leerkrachten niet goed hoe ze hun programma kunnen aanpassen aan deze zeer diverse groep. In een samenwerkingsproject tussen twee lectoraten met ervaringsdeskundigen uit het onderwijs is een computerspel ontwikkeld waarmee leerkrachten inzicht kunnen krijgen in hun eigen ideeën, houding en kennis over hoogbegaafdheid. Op basis van de uitkomsten van dit spel worden de leerkrachten (meestal als team) uitgedaagd om middels collegiale intervisie hun ervaringen met elkaar te delen. Uit het flankerend onderzoek is gebleken dat de combinatie van een computerspel met collegiale intervisie een effectieve manier is om leerkrachten hun competenties te versterken. In de workshop gaan de deelnemers dit spel spelen en worden ervaringen uitgewisseld.

Nu aanmelden