Creativity and Design Thinking in ITE

Introductie

Creativiteit en design thinking worden algemeen gezien als belangrijke competenties voor toekomstige leraren. Toch is er weinig bekend over hoe deze vaardigheden zich ontwikkelen tijdens de lerarenopleiding. Dit onderzoek volgt 12 studentleraren uit alle vier de opleidingsjaren. Het brengt in kaart welke dimensies van de Design Thinking-mindset zich ontwikkelen, welke achterblijven en welke onderwijsomstandigheden deze ontwikkeling ondersteunen of belemmeren. De resultaten bieden onderbouwde inzichten waarmee lerarenopleiders, opleidingsleiders en mentoren Design-Based Education kunnen versterken en toekomstige leraren beter kunnen voorbereiden op complexe onderwijsvraagstukken.

Wat is de aanleiding voor het project?

Het belang van creatieve leraren met een design mindset, wordt breed erkend in de literatuur en in strategische kaders voor de lerarenopleiding. Maar het belang van deze competenties erkennen is iets anders dan begrijpen hoe ze zich ontwikkelen. Zonder inzicht in welke dimensies van de Design Thinking-mindset studentleraren verwerven en onder welke omstandigheden dat gebeurt, zijn keuzes over het curriculum, begeleiding en toetsing al snel gebaseerd op aannames in plaats van onderzoeksresultaten.

Dit onderzoek gebruikt het gevalideerde raamwerk van Vignoli et al., (2023) met tien dimensies van de Design Thinking-mindset. Op basis van interviews en Teaching Practice-logboeken uit alle vier de opleidingsjaren onderzoekt het welke sterke punten stabiel blijven, welke dimensies zich ontwikkelen maar kwetsbaar blijven en welke onderontwikkeld blijven. De resultaten laten zien hoe de kwaliteit van mentoren, structurele omstandigheden en de inrichting van de opleiding de creatieve professionele ontwikkeling kunnen ondersteunen of beperken.

Welk probleem lost het project op?

Het project richt zich op het gebrek aan onderbouwde kennis over de ontwikkeling van de Design Thinking-mindset tijdens de lerarenopleiding en de onderwijsomstandigheden die daarop van invloed zijn. Zonder dat inzicht is het lastig te bepalen hoe de inrichting van de opleiding, begeleiding en toetsing toekomstige leraren het beste kunnen helpen om ontwerpgerichte professionele competenties te ontwikkelen.

Hoe pakt het projectteam dit aan?

Het onderzoek gebruikt een kwalitatieve, longitudinale onderzoeksopzet. Het gevalideerde raamwerk van Vignoli, Dosi en Balboni (2023), met tien dimensies van de Design Thinking-mindset, wordt toegepast op twee bronnen: semigestructureerde interviews van 30 tot 45 minuten en Teaching Practice-logboeken van 12 studentleraren uit alle vier de opleidingsjaren van de programma’s ITEPS en ITESS bij NHL Stenden.

Door terugblikkende interviews te combineren met logboeknotities die tijdens de opleiding zijn gemaakt, brengt het onderzoek zowel de reflecties van studentleraren als hun vastgelegde ervaringen in de praktijk in beeld. Met thematische analyse worden patronen binnen en tussen de vier opleidingsjaren onderzocht.

Het project wordt geleid door Majid Soltani, docent en onderzoeker bij NHL Stenden, in samenwerking met Migchiel van Diggelen en Callum Philbin. Kristien Koning, ITE Leader, en Cristina Cosentino, ITESS Leader, hebben vanuit hun perspectief op de opleidingen bijgedragen aan de onderzoeksvragen en de verdere ontwikkeling van het project.

Wat zijn de belangrijkste resultaten?

Twee dimensies van de Design Thinking-mindset, ‘Empathy’ en ‘Optimism to Create Value’, blijken stabiele sterke punten. Ze zijn al zichtbaar vanaf het eerste opleidingsjaar en blijven aanwezig, ook tijdens uitdagende stages.

Vier dimensies, ‘Learning Orientation’, ‘Experimentation’, ‘Collaboration’ en ‘Creative Confidence’, ontwikkelen zich geleidelijk, maar blijven kwetsbaar. De ontwikkeling is vaak afhankelijk van mentoren en blijft beperkt tot vormen van creativiteit met weinig risico. Daartegenover staan ‘Holistic Thinking’, ‘Critical Questioning’ en ‘Abductive Reasoning’. Deze dimensies blijven gedurende alle vier de opleidingsjaren onderontwikkeld, hoewel het onderzoek soms voorbeelden van dit gedrag in de praktijk laat zien.

Daarnaast brengt het onderzoek vier factoren op opleidingsniveau in beeld die de ontwikkeling van de Design Thinking-mindset beïnvloeden. Structurele beperkingen, zoals toetsingseisen en de schoolcultuur, kunnen creativiteit onderdrukken. De kwaliteit van mentoren heeft veel invloed op de creatieve ontwikkeling van studenten. De verbinding tussen theorie en praktijk wordt vooral door mentoren gestuurd en minder door studenten zelf. Ook heeft (de module) InterVision nog veel onbenut potentieel als plek voor ontwerpgerichte reflectie en leren. Deze bevindingen vormen de basis voor zes onderbouwde aanbevelingen om Design-Based Education binnen de (Internationale) lerarenopleiding te versterken.