Ontwikkelingsgerichte evaluatie voor het duurzaam behouden van Design-Based Education als transformatief onderwijs

Introductie

Dit project onderzoekt hoe ontwikkelingsgerichte evaluatie kan bijdragen aan de duurzaamheid en het transformatieve karakter van Design-Based Education (DBE). Kwaliteitszorg in het Nederlandse hoger onderwijs richt zich traditioneel vooral op verantwoording, terwijl DBE vraagt om evaluatiemethoden die continu leren, aanpassen en vernieuwen ondersteunen. Het project onderzoekt hoe ontwikkelingsgerichte zelfevaluatie kwaliteitszorg kan verbinden met kritische reflectie en een constructieve dialoog. Het doel is ontwerpprincipes en een evaluatiekader te ontwikkelen die de verdere ontwikkeling van transformatief onderwijs ondersteunen.

Wat is de aanleiding voor het project?

Kwaliteitszorg in het hoger onderwijs is vooral gericht op het afleggen van verantwoording. Tegelijkertijd staan onderwijsinstellingen voor steeds grotere uitdagingen op het gebied van innovatie, transformatie en duurzaamheid. Evaluatie en reflectie zijn daarnaast belangrijke aanjagers van organisatorisch leren en onderwijsverbetering.

Dit project onderzoekt hoe ontwikkelingsgerichte zelfevaluatie kan bijdragen aan de verdere ontwikkeling van DBE als vorm van transformatief onderwijs. Ook wil het onderzoek bijdragen aan de theorie door inzicht te bieden in de manier waarop reflectie op kwaliteit transformatie en innovatie binnen hogeronderwijsinstellingen kan ondersteunen.

Welk probleem lost het project op?

Het project onderzoekt hoe kwaliteitszorg en zelfevaluatie onderwijsinnovatie en transformatie beter kunnen ondersteunen. Traditionele kwaliteitszorg stimuleert niet vanzelfsprekend innovatie of de ontwikkeling van onderwijskwaliteit. Het onderzoek brengt in kaart hoe evaluatie verantwoording kan verbinden met reflectie, leren en voortdurende ontwikkeling.

Hoe pakt het projectteam dit aan?

Het project volgt een Educational Design Research-benadering. Theoretische ontwikkeling wordt daarin gecombineerd met praktische interventies in authentieke onderwijs- en organisatiecontexten. Het onderzoek gebruikt vooral kwalitatieve en ontwerpgerichte methoden, waaronder documentanalyse, interviews en gezamenlijke ontwerpsessies. Prototypes die tijdens deze sessies worden ontwikkeld, worden iteratief geëvalueerd en verbeterd met behulp van ontwikkelingsgerichte evaluatie.

Het promotieonderzoek vindt plaats aan de Rijksuniversiteit Groningen, Campus Fryslân, onder begeleiding van Dr. Indira van der Zande, promotor. Dr. Migchiel van Diggelen, lector Design-Based Education bij NHL Stenden, is dagelijks begeleider en copromotor. De onderzoeker werkt als onderwijs- en kwaliteitsadviseur binnen de dienst Onderwijs, Onderzoek en Internationalisering van NHL Stenden.

DBE vormt de onderwijscontext voor het onderzoek. De nadruk op co-creatie, iteratief ontwerpen en transformatie maakt DBE geschikt om te onderzoeken hoe evaluatie de voortdurende ontwikkeling van onderwijs kan ondersteunen.

Wat zijn de belangrijkste of voorlopige resultaten?

Bestaand onderzoek wijst erop dat kwaliteitszorg niet vanzelfsprekend leidt tot innovatie of verbetering van de onderwijskwaliteit. Zowel de structuren voor kwaliteitszorg als de kwaliteitscultuur beïnvloeden de onderwijsontwikkeling en de duurzaamheid van transformatie.

Het eerste deelonderzoek bekijkt hoe reflectie en opvattingen over kwaliteit een rol spelen in zelfevaluatie en hoe deze samenhangen met principes van transformatief onderwijs. Het tweede deelonderzoek ontwikkelt een prototype voor ontwikkelingsgerichte evaluatie op basis van een raamwerk dat uit het eerste onderzoek voortkomt.