Studieopbouw

Ontdek de kracht van spel in onze opleiding! Kinderen leren door te spelen, en hoe jij spel integreert in jouw aanbod bepaalt hun kijk op de wereld.

In de jonge jaren wordt een stevig fundament gelegd voor het latere leren. Dat spel daarbij een belangrijke rol speelt is bekend. Maar wat wordt precies bedoeld met spel? En wat is de definitie van spel? In deze opleiding staat het belang van spel centraal en leer je hoe je spel kunt observeren, stimuleren en begeleiden. 

De cursus is praktisch opgezet en geeft je volop de gelegenheid om de inhoud te verbinden aan jouw eigen praktijksituatie. 

Inhoud

Spel is voor het jonge kind een levensbehoefte en een intense ervaring. Het is zijn manier om zich te verbinden met de omringende wereld en deze te leren kennen.

Bron: ‘Van thematisch werken naar thematiseren’ (Bouwman, Houtsma, Mulder, van Wanningen; uitgeverij Pica; 2021)

In de jonge jaren wordt een stevig fundament gelegd voor het latere leren. Dat spel daarbij een belangrijke rol speelt is bekend. Maar wat wordt precies bedoeld met spel? En wat is de definitie van spel? Wat is dan nodig om een spelgeoriënteerd curriculum te organiseren? Zowel bij peuters, kleuters als in groep 3? Welke keuzes worden hierbij gemaakt? Wat vraagt dit van mijn rol als professional tijdens de begeleiding van het spel? Wat is hierin nodig om tot een doelbewust beredeneerd aanbod te komen? Welke consequenties heeft dit voor mijn organisatie en aanpak? Deze en meer vragen komen aan bod in de opleiding Specialist Spel stimuleren en begeleiden. 

In de vijf bijeenkomsten van de opleiding kun je het volgende verwachten:

Bijeenkomst 1 Spelen is meer dan spelen!
Het motief van handelen bij jonge kinderen is gericht op spelen. Bij peuters, bij kleuters en zeker ook nog in groep 3! In deze bijeenkomst word je je bewust van de mogelijkheden die het spel te bieden heeft. Wat zie je kinderen doen en hoor je ze zeggen in welke spelfase? Hoe kun je daarbij aansluiten en stappen zetten in de zone van de naaste ontwikkeling? Het brein van jonge kinderen is nog niet toe aan het werkend en bewust leren. Door veel ruimte te bieden om te kunnen handelen, ervaren en het taal-denken te stimuleren worden verbindingen in het brein beter gelegd. Door inzicht te krijgen in wat passend is in welke spelfase ontvang je handvatten die nodig zijn om het spel te helpen ontwikkelen. 

• De definitie van spel
• De ontwikkeling van het spel van 3,5 - 7 jarigen
• De visie op spel 
• De zone van de naaste ontwikkeling
• Breinontwikkeling van het jonge kind 3,5 - 7 jarigen
• De fasen van het rollenspel/constructiespel

Bijeenkomst 2 Inrichten van een inspirerende en krachtige speelleeromgeving
In deze bijeenkomst staat het leren en ontwikkelen vanuit betekenisvolle inhouden centraal. Het leren van jonge kinderen verloopt integraal. Vanuit het spel worden al veel ontwikkelingsgebieden aangesproken. Hoe bied je een doelgericht en beredeneerd aanbod vanuit het spel? Hoe richt je samen met kinderen een hoek in? Hoe kun je met behulp van materialen bijvoorbeeld het samenspel bevorderen? Welke materialen zijn hierbij geschikt? En ook belangrijk, hoe kun je structuur aanbrengen in je organisatie en vaardigheden ontwikkelen om te kunnen observeren en de juiste onderwijsbehoefte te bepalen?

• De inrichting van de speelleeromgeving 
• Samen met kinderen een hoek inrichten
• De rijke leeromgeving in de betekenisvolle context 
• De rol van materialen in de verschillende fasen van spel (boeken, wereldspelmateriaal, sensopathisch materiaal etc.) 
• Het observeren van spel 
• Planmatig werken aan observeren en stimuleren

Bijeenkomst 3 De kracht van meespelen
Je bent je bewust van de mogelijkheden die het spel te bieden heeft. Spel is heel breed dus ook jouw rol als professional. Jij bent enorm van meerwaarde om het spel verder te helpen ontwikkelen. Er is in deze bijeenkomst aandacht voor diverse spelinterventies. Om het spel te helpen verdiepen en verbreden is de inzet van passende spelbegeleidingstechnieken een belangrijke vaardigheid. Door passende begeleiding blijft het spel voor kinderen van betekenis en kun jij jouw bedoelingen verbinden aan het spel van de kinderen. 

• De rol van de professional tijdens het spel
• Spel-interventies, zoals:
  - de spelverteltafel
  - het werken met een spelscript
• Spel-begeleidingstechnieken: 
  - verwoorden
  - verkennen, verbinden, verrijken 
  - de 5 didactische impulsen 
• Reflectie op het spel

Bijeenkomst 4 Taal en rekenen verbinden aan spel 
Kinderen spelen graag omdat zij op verschillende manieren in interactie zijn met andere kinderen, met materialen en natuurlijk met jou als professional. Je wordt je bewust van hoe belangrijk de interactie is. In de vorige bijeenkomst is aandacht geweest voor de technieken die nodig zijn om je aan het spel te verbinden. Tijdens deze bijeenkomst krijg je handvatten om taal en rekenen te verbinden aan het spel van de kinderen. Hierbij wordt ook gekeken naar wat nodig is in begeleiding bij het buitenspel en de kansen die het buitenspel te bieden heeft.

• Interactievaardigheden
• Lezen en schrijven in spel
• Taalbewustzijn in spel
• Getalbegrip in spel
• Meten en meetkunde in spel 
• Constructiespel 
• Buitenspel 

Bijeenkomst 5 Spelbegeleiding bij kinderen met een specifieke ondersteuningsbehoefte
In iedere groep zitten kinderen bij wie de ontwikkeling niet vanzelfsprekend verloopt. Tijdens deze bijeenkomst krijg je tools om op passende wijze met verschillen tussen kinderen om te gaan. Juist de setting van de groep biedt volop aanknopingspunten om in interactie met materialen, andere kinderen en de professional aan te sluiten bij de specifieke onderwijsbehoefte. Deze bijeenkomst is er verdere aandacht voor de manier waarop je planmatig kunt werken aan ondersteuning en uitdaging. Hoe kun je hierin differentiëren? We sluiten de opleiding af in de vorm van presentaties n.a.v. de ontwikkelde kwaliteitskaart. Er wordt een heldere vertaling naar de eigen praktijk gepresenteerd over de wijze waarop het spel een bewuste plaats zal gaan krijgen in het beredeneerde aanbod. 

• Uitdaging in spel bij kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong
• Ondersteuning in spel bij kinderen met stagnatie in de cognitieve ontwikkeling 
• Ondersteuning in spel bij kinderen met een trauma
• Ondersteuning in spel bij het versterken van sociale vaardigheden
• Presentaties van de kwaliteitskaarten spel en spelbegeleiding  

Opzet en werkwijze

De opleiding bestaat uit 5 middagen die verdeeld zijn over het schooljaar. Tijdens de bijeenkomsten is er afwisseling tussen theorie en praktijk. Er worden diverse werkvormen ingezet, waardoor er naast de inbreng van de trainers ruimte is voor het delen van ervaringen en leren van en met elkaar. De opleiding is praktisch opgezet en geeft je volop de gelegenheid om deze inhouden te verbinden aan jouw eigen praktijk.
De opdrachten in de opleiding bestaan uit voorbereidings- en verwerkingsopdrachten gekoppeld aan de onderwerpen die aan bod komen. Hierbij wordt steeds een vertaalslag gemaakt vanuit de theorie naar de praktijk. 
Bij deze opleiding ontvang je van ons het boek ‘Van thematisch werken naar thematiseren’. 
Daarnaast dien je zelf het boek ‘De kracht van spel’ aan te schaffen.

Studieduur/studiebelasting

• 5 bijeenkomsten van 3,5 uur
• Totale studiebelasting 60 uur
• De studiebelasting bestaat uit:
  - het lezen van vakliteratuur
  - het uitvoeren van opdrachten in de eigen praktijk
  - het ontwerpen van een kwaliteitskaart