Van operatiemuts tot infuuslijn: hoe verkleinen we de afvalberg in de zorg? 

Van idee naar impact: studenten in actie

“Om tot goede alternatieven te komen, moet je met iedereen samenwerken die daar een rol in heeft”, zegt Rudy. “Van zorgprofessionals en inkopers tot producenten en afvalverwerkers.” Daarom bevat Care2Change zes werkpakketten die elk een deel van die keten onderzoeken. NHL Stenden leidt er twee van. “Binnen die pakketten gaan studenten, onderzoekers en praktijkpartners met elkaar op zoek naar oplossingen die in de zorg écht toepasbaar zijn.”

Wegwerp onder de loep: ontwerpen tegen afval

Eén van de opdrachten richt zich op het herontwerpen van ziekenhuisproducten voor eenmalig gebruik. “Neem kunststof nietmachines voor het hechten van grote stukken weefsel in het lichaam. Zo’n apparaat kost 300 tot 600 euro en verdwijnt na één operatie in de afvalbak,” vertelt Willemien. “De vraag is of je zo’n nietmachine ook anders kunt ontwerpen, zodat onderdelen herbruikbaar worden, zónder in te leveren op veiligheid.”

Van operatiekamer naar tekentafel

Maar welke producten komen voor hergebruik in aanmerking, en welke niet? Een alternatief moet veilig zijn én aansluiten op de dagelijkse routines op de werkvloer. “Daarom beginnen we in de praktijk”, zegt Willemien. “Voordat je een duurzame oplossing ontwikkelt, moet je snappen wat er in een ziekenzaal of operatiekamer gebeurt.” Zo onderzochten studenten 22 veelgebruikte zorgproducten, van operatiejassen en handschoenen tot OK-hoezen en infuuslijnen.

Van verbrandingsoven naar hergebruik

In het tweede werkpakket verdiepen studenten en onderzoekers zich in de vraag wat er gebeurt ná gebruik. Hoe win je grondstoffen uit ziekenhuisafval? “Zorgproducten bestaan vaak uit meerdere kunststoffen”, vertelt Rudy. “Dat maakt hoogwaardig recyclen technisch lastig en duur. Lange tijd was er voor deze afvalstromen maar één eindstation mogelijk: de verbrandingsoven. Nu onderzoeken we welke producten je tóch veilig en rendabel kunt scheiden en verwerken.”

Onderzoek naar de bouwstenen

Het is de kunst om grondstoffen zo zuiver mogelijk uit afval te halen. “Als je de bouwstenen van een product kent, kun je bepalen welke recyclingroute daarbij past”, zegt Rudy. “Sommige kunststoffen kun je na wassen opnieuw gebruiken. Andere vragen om mechanische of chemische bewerking. Daarnaast moet je nadenken over hoe je afval scheidt, welke bedrijven deze afvalstromen kunnen recyclen én daar een businesscase in zien. Pas dan ontstaat er een nieuwe, circulaire keten.”

Van idee naar praktijktest

Binnen Care2Change wordt de komende jaren toegewerkt naar drie pilots waarin afvalstromen daadwerkelijk worden gerecycled. Studenten koppelen hiervoor concrete producten aan passende verwerkingsroutes, onderzoekers testen wat in de praktijk werkt. “Dankzij deze pilots gaan ziekenhuizen ervaren hoe ze hun afvalstromen anders kunnen organiseren, wat daarbij komt kijken en met welke regionale bedrijven ze kunnen samenwerken.”

Studenten als aanjagers van verandering 

Studenten van NHL Stenden spelen binnen de verschillende opdrachten van Care2Change een actieve rol. Ze analyseren producten, onderzoeken materiaalstromen en denken mee over oplossingen. “Ze kijken anders”, zegt Willemien. “En ze stellen vragen die wij soms niet meer stellen.” Volgens Rudy zit daar precies de kracht. “Die frisse blik levert nieuwe ideeën op. Juist omdat studenten van verschillende opleidingen samenwerken.”

Wat Care2Change in beweging zet 

Het doel is niet om met Care2Change het hele zorgsysteem in één keer te veranderen, maar om ziekenhuizen te helpen om concrete stappen te zetten richting circulair werken. Rudy: “Als Care2Change slaagt, krijgen ziekenhuizen handvatten om hun afval te verminderen en met producenten in gesprek te gaan over materiaalkeuzes, veiligheid en ontwerp.” Daarnaast biedt het project innovatiekansen voor regionale bedrijven. Willemien: “Ik hoop dat bedrijven én ziekenhuizen zeggen: dit pakken wij op en zetten we door.”