'Technieksector moet veranderen om vrouwen te behouden'
Op Girls' Day openen technische bedrijven door het hele land hun deuren om meisjes enthousiast te maken voor een toekomst in de techniek. De instroom groeit langzaam, maar veel vrouwen verlaten de sector later ook weer. Volgens onderzoekers van NHL Stenden ligt dat niet aan hen, maar aan hoe de sector is ingericht. Als die niet verandert, blijft de uitstroom bestaan.
“De oplossing ligt niet bij vrouwen, maar bij hoe organisaties en opleidingen zijn ingericht”, zegt associate lector Wiebren Jansen van NHL Stenden. Hij onderzoekt binnen het Europese project Fix IT! de hele keten van vrouwen in de IT-sector: van profielkeuze op de middelbare school tot en met de werkvloer.
Mannen zijn nog altijd sterk oververtegenwoordigd in technische opleidingen en beroepen. Initiatieven als Girls' Day zorgen voor meer instroom, maar pakken het onderliggende probleem niet aan. “Als de werkomgeving niet verandert, blijven vrouwen uitstromen,” aldus Jansen.
Docent-onderzoeker Amarins Schuilenburg van de opleiding Design Driven Innovation ziet dat ook in de praktijk. Zij richtte het netwerk Women in Tech & Design op en werkt dagelijks met studenten en professionals. “Het helpt om elkaar te ontmoeten en te versterken”, zegt ze. “Maar uiteindelijk moet de sector zelf in beweging komen.”
Zingeving
Volgens de onderzoekers zijn er meerdere knelpunten. Zo presenteren technische organisaties hun werk nog te weinig als maatschappelijk betrokken, terwijl juist dat voor veel vrouwen een belangrijke motivatie is. Jansen: “Vrouwen hechten gemiddeld meer waarde aan zingeving en samenwerken.” Ook vacatureteksten en selectieprocedures werpen drempels op. Ellenlange lijsten met eisen zorgen ervoor dat vrouwen minder snel reageren.
Masculiene normen
Daarnaast speelt de werkcultuur een grote rol. “In technische omgevingen domineren masculiene normen omdat vrouwen numeriek in de minderheid zijn,” zegt Jansen. “Dat zie je terug in hoe er gewerkt en gecommuniceerd wordt en in wat als vanzelfsprekend geldt.” Als je je niet herkent in de omgeving, denk je: ik hoor hier niet thuis, en haak je sneller af. Ook de norm dat veel technische beroepen nog altijd een fulltime betrekking vragen, knelt. “Als er kinderen komen, wordt de privé-werkbalans ingewikkelder. Dan zie je uitval van vrouwen naar sectoren waar deeltijd werken makkelijker is.”
'Male gaze'
Het gebrek aan diversiteit heeft niet alleen gevolgen voor individuen, maar ook voor de sector zelf, ziet Schuilenburg. “Als teams vooral uit mannen bestaan, kijk je naar de wereld door één bril,” zegt ze. De zogenaamde male gaze. “Dat zie je terug in producten en oplossingen. Meer diversiteit zorgt voor betere oplossingen en een inclusievere samenleving.”
Keuzeongelijkheid
De urgentie is niet alleen sociaal, maar ook economisch. Er is een groot tekort aan technisch personeel. Tegelijkertijd is er sprake van een ongelijke verdeling op de arbeidsmarkt, zegt Jansen, wat leidt tot keuzeongelijkheid. “Als sectoren zo sterk gesegregeerd zijn, kun je je afvragen hoe vrij die keuze nog is.”
Meer meisjes interesseren voor techniek met initiatieven als Girls' Day blijft belangrijk, maar zonder structurele verandering in onderwijs en werkveld blijft het probleem bestaan. “Er zijn geen silver bullets of snelle oplossingen,” zegt Jansen. “Het vraagt om aanpassingen op meerdere niveaus in onderwijs, werving en op de werkvloer.”