Digitale weerbaarheid zonder grenzen

Jongeren groeien op in een digitale wereld vol kansen én risico’s. Sociale media bieden mogelijkheden voor verbinding, informatie en ondersteuning, maar kunnen ook een rol spelen bij cyberpesten, online fraude, desinformatie, radicalisering en criminele ronselpraktijken. In dit Nederlands-Duitse project onderzoeken NHL Stenden en Bude22 hoe jongeren van 12 tot 17 jaar in de grensregio omgaan met online risico’s. Op basis van onderzoek ontwikkelen we concrete handelingsperspectieven, good practices en aanbevelingen voor scholen, beleidsmakers en professionals om de digitale weerbaarheid van jongeren te versterken.

Wat is de aanleiding voor het project? 

De aandacht voor de betrokkenheid van jongeren bij online criminaliteit en andere digitale risico’s neemt toe. Jongeren worden via sociale media benaderd voor activiteiten zoals drugshandel, witwassen of online oplichting. Daarnaast spelen vraagstukken rondom cyberpesten, digitale intimidatie, radicalisering en desinformatie een steeds grotere rol.

Tegelijkertijd biedt de online wereld jongeren veel kansen. Omdat kansen en risico’s nauw met elkaar verweven zijn, is het belangrijk om niet alleen problemen te signaleren, maar ook te investeren in mediawijsheid, informatiegeletterdheid en digitale weerbaarheid.
In de Nederlands-Duitse grensregio ontbreekt momenteel een actueel en gezamenlijk beeld van de online leefwereld van jongeren. Dit project brengt die situatie in kaart en onderzoekt welke preventieve aanpakken daadwerkelijk effectief zijn.
 

Wie is het projectteam?

In dit project werken Nederlandse en Duitse partners samen aan onderzoek, kennisdeling en het ontwikkelen van praktische aanbevelingen om de digitale weerbaarheid van jongeren in de grensregio te versterken. Daarbij wordt samengewerkt met scholen, gemeenten, politieorganisaties, mediacoaches en andere professionals uit Nederland en Duitsland.

Het project staat onder leiding van Dr. Joyce Kerstens, associate lector Digital Citizenship & Information Governance aan de Thorbecke Academie van NHL Stenden Hogeschool. Zij werkt nauw samen met Caroline Wille van mediabureau Bude22 in Duitsland. Samen verzorgen zij de onderzoeksopzet, kennisuitwisseling en de ontwikkeling van grensoverstijgende aanbevelingen en good practices.
 

Hoe pakt het projectteam dat aan?

Het project bestaat uit vier onderdelen:

1. Monitoronderzoek onder jongeren
   Op ongeveer tien middelbare scholen in Nederland en Duitsland wordt een grootschalig onderzoek uitgevoerd onder enkele honderden leerlingen van 12 tot 17 jaar. Met een gevalideerde online vragenlijst wordt inzicht verkregen in thema’s zoals online oplichting en fraude, sexting, online manipulatie, criminele ronselpraktijken, slachtofferschap en daderschap, mediagebruik, verslavingsgedrag, digitale weerbaarheid en welzijn.
    
2. Verdiepend kwalitatief onderzoek
   Naast de vragenlijsten voeren onderzoekers gesprekken met docenten, schoolleiders, vertrouwenspersonen, mediacoaches en andere betrokken professionals. Ook worden bestaande initiatieven en interventies rond digitale weerbaarheid onderzocht.
    
3. Grensoverstijgende kennisuitwisseling
   Nederlandse en Duitse onderzoekers analyseren gezamenlijk de onderzoeksresultaten en vergelijken ervaringen, risico’s en effectieve interventies. Gedurende het project wordt een netwerk opgebouwd van circa vijftig professionals uit beide landen.
    
4. Symposium
   Het project wordt afgesloten met een gezamenlijk Nederlands-Duits symposium waarin onderzoeksresultaten, good practices en mogelijkheden voor verdere samenwerking worden gedeeld.

Wat zijn de voornaamste (of voorlopige) resultaten?  

Het project levert een actueel inzicht in online risico’s en digitale weerbaarheid van jongeren in de Nederlands-Duitse grensregio. De onderzoeksresultaten worden vertaald naar factsheets voor deelnemende scholen, een tweetalig eindrapport, grensoverstijgende good practices en praktische aanbevelingen voor onderwijs, gemeenten, politie en andere betrokken organisaties. Daarnaast versterkt het project het netwerk van professionals dat zich inzet voor een veilige en weerbare digitale leefomgeving voor jongeren.

Met deze resultaten dragen de projectpartners bij aan een effectievere preventieve aanpak en een veiligere digitale omgeving voor jongeren.
 

Projectpartners

Het project “Versterken digitale weerbaarheid bij jongeren: risicobeeld, aanpak en good practices in de grensregio” wordt mogelijk gemaakt door het Interreg-programma Deutschland-Nederland en zijn programmapartners en wordt medegefinancierd door de Europese Unie (EU).

Das Projekt „Stärkung der digitalen Resilienz bei Jugendlichen: Risikobild, Vorgehensweise und bewährte Praktiken in der Grenzregion“ wird durch das Interreg-Programm Deutschland-Niederlande sowie seinen Programmpartnern ermöglicht und von der Europäischen Union (EU) kofinanziert.