Het kleuterlab

Kleuters weten vaak meer dan je denkt. Daar kun je achter komen als je jonge kinderen in de basisschool ruimte geeft om te spelen. Maar het herkennen van de kracht van spel en het vervolgens stimuleren daarvan blijkt voor pabo-studenten en kleuterleerkrachten een grote uitdaging. In dit project zien we daarom samen met pabo-docenten, docenten theater, studenten en leerkrachten de kleuterklas als theater om daarin het spel van kleuters een impuls te geven. 

Wat is de aanleiding voor het project?

Pabo-studenten ervaren regelmatig weinig plezier in de kleuterstage en worden ook onvoldoende toegerust om kleuters optimaal te bedienen. In tegenstelling tot oudere kinderen, leren jonge kinderen optimaal door te spelen, wat vraagt om het wendbaar kunnen inzetten van specifieke pedagogische-didactische leerkrachtvaardigheden. Al sinds de samenvoeging van kleuterscholen en lagere scholen tot basisscholen in 1985, staan pabo’s voor deze grote uitdaging om pabo-studenten optimaal voor te bereiden op het specifieke onderwijs in groep 1-2. De reden betreft een vicieuze cirkel: (1) Leerkrachten laten kinderen steeds minder spelen; (2) Studenten oefenen daardoor steeds minder met spel(begeleiding); (3) Vervolgens kunnen pabo-docenten moeilijker aansluiten bij praktijkervaringen van studenten. Omdat het een gedeeld probleem is, is een gezamenlijke oplossing van het werkveld, de opleidingen en de studenten noodzakelijk, zodat kleuters optimaal kunnen leren van spel.   

Welk probleem lost het project op?

Met dit Comeniusproject onderzoeken we op welke manier leerkrachten en studenten enthousiaster en vaardiger kunnen worden in het stimuleren en begeleiden van het spel van jonge kinderen. Want: jonge kinderen leren optimaal door te spelen, wat vraagt om het wendbaar kunnen inzetten van specifieke pedagogische-didactische leerkrachtvaardigheden. Het is niet voor niets dat het bevorderen en het begeleiden van spel één van de grootste professionaliseringsvragen van kleuterleerkrachten is. 

Projectteam

• Lydia Adams, beleidsmedewerker VCOG
• Elly van den Brand, docent-onderzoeker docent Theater
• Petra van der Hauw, docent-onderzoeker pabo
• Frans Hiddink, associate lector Dialogisch leren (projectleider)
• Inge Stamhuis, docent-onderzoeker pabo
• Jeanette Voogt, docent-onderzoeker pabo
• Mandy Wagelaar, student pabo (studentassistent) 

Projectaanpak

Met deze onderwijsinnovatie, ‘Het kleuterlab: De kleuterklas als theater’, creëren we een transdisciplinaire leergemeenschap in leegstaande kleuterklassen, waarin studenten van meerdere opleidingen worden uitgedaagd om het spel van jonge kinderen te stimuleren. Door formatieve interventies middels principes van CHAT en Lesson Study ontwerpen studenten en leerkrachten een betekenisvolle en uitdagende setting, waarin zij het spel van jonge kinderen vormgeven, begeleiden, bijstellen en evalueren. In verschillende iteraties met alle betrokkenen worden de leeromgeving en diverse producten, waaronder oefen- en werkvormen en een video-instrument om te reflecteren op spelsituaties, doorontwikkeld. Daardoor bewerkstelligen we dat studenten en professionals enthousiaster en vaardiger zullen worden in spelbegeleiding en in samenwerking in transdisciplinaire leergemeenschappen.  

Beoogde opbrengsten en resultaten

De belangrijkste voorlopige resultaten zijn:

• Meer bewustwording studenten over het belang van spel en de noodzakelijke ontwikkeling van eigen pedagogisch-didactische vaardigheden om dat spel te stimuleren;
• Doorontwikkelde werkwijze transdisciplinaire leergemeenschap met vier scenario’s;
• Veranderingen in houding en vaardigheden schoolteams ten aanzien van spel(stimulering);
• Doorontwikkelde werkvormen, activiteiten en tools t.b.v. formatieve interventies en lesson study;
• Inzicht in dilemma’s en uitdagingen in een transdisciplinaire leeromgeving met het oog op SO&P. 

Projectpartners

• NHL Stenden hogeschool
• VCOG
• CKC Drenthe