Starship
De maritieme sector kampt met een tekort aan officieren en zeelieden doordat minder jongeren kiezen voor het beroep en ervaren personeel sneller aan wal gaat werken. Daarom worden technologieën ontwikkeld waarmee schepen met minder bemanning autonoom kunnen varen, ondersteund vanuit shore control centres. Dit vraagt om aanpassingen in processen en competenties binnen het havenecosysteem. Het project onderzoekt welke veranderingen nodig zijn en hoe samenwerking tussen betrokken partijen effectief kan worden georganiseerd.
Wat is de aanleiding voor het project?
Minder jongeren kiezen voor het beroep en ervaren bemanning stroomt sneller uit naar banen aan de wal. Dit leidt tot een dalend aantal zeevarenden. Tegelijkertijd worden door rederijen zoals Samskip autonomous‑ready schepen besteld, terwijl onduidelijk is hoe deze veilig en efficiënt moeten worden afgehandeld in havens.
Omdat het huidige havenecosysteem — roeiers, loodsen, sleepdiensten, terminals, bunkeraars en havenautoriteiten — volledig is ingericht op bemande schepen, ontstaat een urgente behoefte om processen, competenties en samenwerking aan te passen. De sector gaf aan dat deze voorwaarden nauwelijks ontwikkeld of onderzocht zijn, terwijl de eerste autonome short‑sea schepen al onderweg zijn (Rotterdam–Oslo corridor). Daarom is STARSHIP gestart: om in kaart te brengen wat er nodig is om autonome en onbemande schepen veilig te ontvangen, af te handelen en te begeleiden, en om het havenecosysteem hierop voor te bereiden.
Welk probleem lost het project op?
Autonome en onbemande schepen zijn binnenkort operationeel, terwijl het huidige havenecosysteem daar nog niet op is ingericht. Bemanningsreductie vraagt om nieuwe processen, rollen en competenties, maar roeiers, loodsen, sleepdiensten, terminals en havenautoriteiten werken nog volgens procedures die uitgaan van bemande schepen. Hierdoor ontstaan risico’s voor veiligheid, efficiëntie en samenwerking. STARSHIP ontwikkelt kennis, processen en richtlijnen om havens technisch, operationeel en organisatorisch voor te bereiden op autonome schepen, zodat deze veilig, soepel en kosteneffectief kunnen worden afgehandeld.
Projectteam
Binnen het STARSHIP‑project bouwt NHL Stenden voort op het eerdere onderzoek van Carmen Kooij, dat zich richtte op taakverdeling, crew‑reductie en de impact van automatisering op maritieme operaties. In het huidige project wordt dit werk verder ontwikkeld door Lars Finnema, die als onderzoeker bijdraagt aan de verdieping van kennis over de rol van bemanning aan boord van autonomous‑ready schepen en de gevolgen voor het havenecosysteem.
Daarnaast is lector Welmoed van der Velde verbonden aan het project vanuit het lectoraat Maritime Law, met aandacht voor juridische en regelgevende vraagstukken rondom autonoom varen. Binnen het project bestaat de mogelijkheid om studenten van de opleiding Maritiem Officier te betrekken. Zij kunnen deelnemen aan praktijkgerichte opdrachten, simulaties en onderzoekscases, waarmee zowel hun leeromgeving als het onderzoek zelf wordt versterkt.
Projectpartners
Onderzoeksinstellingen
Logistics & Nautical Operators
Technology & Maritime Service Providers
Community Partners
Overige Organisaties (Advisory / Network)
Aanpak van het projectteam
Het team bouwt voort op het eerdere onderzoek van Carmen Kooij rondom taakallocatie en bemanningsscenario’s en verdiept dit met nieuwe analyses en casestudies. Daarbij wordt gebruikgemaakt van methoden zoals optimalisatiemodellen, interviews, scenario‑ontwikkeling en validatie met praktijkpartners.
Daarnaast verkent NHL Stenden de mogelijkheid om studenten van de opleiding Maritiem Officier te betrekken bij praktijkopdrachten, simulaties en analyses binnen de deelonderzoeken. Deze aanpak zorgt ervoor dat zowel nieuwe kennis wordt ontwikkeld als dat toekomstige zeevarenden ervaring opdoen met de transitie naar autonomous‑ready schepen.