PRO thuis
PRO thuis

Onbegrepen gedrag bij mensen met dementie thuis

Hoe kunnen zorgprofessionals beter omgaan met onbegrepen gedrag bij thuiswonende mensen met dementie? PRO-THUIS ontwikkelt praktische hulpmiddelen en scholing om de zorg te verbeteren.
Projectleider
Annette Plantinga
Looptijd
september 2026 t/m augustus 2029
Domeinen
Gezondheid en Welzijn

Steeds meer mensen met dementie wonen langer thuis. Maar wat als iemand voortdurend onrustig is, boos wordt of geen zorg meer wil ontvangen? Dit onbegrepen gedrag kan voor moeilijke situaties zorgen, zowel voor mensen met dementie als hun naasten en zorgverleners. In het project PRO-THUIS onderzoekt NHL Stenden hoe wijkverpleegkundigen, verzorgenden en helpenden beter met dit gedrag kunnen omgaan. Samen met de praktijk ontwikkelen en testen onderzoekers praktische methoden en scholing om crisissituaties te helpen voorkomen. Voor de scholing zullen lastige situaties uit de praktijk omgezet worden naar digitale simulaties om te kunnen oefenen.

Wat is de aanleiding voor het project?

Wijkverpleegkundige teams krijgen regelmatig te maken met onbegrepen gedrag bij thuiswonende mensen met dementie. Dit gedrag kan veel spanning veroorzaken bij naasten en zorgverleners. Soms lopen situaties zo hoog op dat onvrijwillige zorg of een vervroegde opname in een verpleeghuis nodig is.

Er bestaan al verschillende aanpakken om onbegrepen gedrag te voorkomen, herkennen, te begrijpen en passende ondersteuning te bieden. Toch zijn deze niet altijd eenvoudig toe te passen in de wijkverpleging. Zorgprofessionals hebben behoefte aan praktische handvatten en mogelijkheden om te oefenen met situaties uit hun dagelijkse werk.

Met PRO-THUIS willen de onderzoekers bestaande kennis beter bruikbaar maken voor de wijkverpleging. Zodat wijkverpleegkundigen signalen eerder herkennen, gedrag beter begrijpen en samen met naasten en andere zorgverleners passende ondersteuning kunnen bieden.

Wie is het projectteam?

Het onderzoek wordt uitgevoerd door dr. Annette Plantinga, onderzoeker bij NHL Stenden Hogeschool. Voor PRO-THUIS ontving zij een hbo-fellowship vanuit het Onderzoeksprogramma Dementie van ZonMw.

Annette Plantinga werkt samen met wijkverpleegkundigen, verzorgenden, andere zorgprofessionals, mensen met dementie en hun naasten. Ook studenten verpleegkunde worden bij het onderzoek betrokken.

Bij iedere deelnemende zorgorganisatie wordt een projectgroep gevormd. Hierin denken wijkverpleegkundigen, naasten en waar mogelijk mensen met dementie, casemanagers dementie, specialisten ouderengeneeskunde en/of huisartsen en eventuele andere betrokkenen zoals psychologen mee over de ontwikkeling, uitvoering en verbetering van de aanpak. Zo sluiten de resultaten aan bij wat zij in de praktijk nodig hebben.

Hoe pakt het projectteam dat aan?

Het onderzoek vindt plaats bij drie wijkverplegingsorganisaties in Noord-Nederland en bestaat uit drie fasen.

1. Onderzoeken wat werkt
De onderzoekers brengen in kaart welke bestaande aanpakken geschikt zijn voor de wijkverpleging. Via interviews en groepsgesprekken onderzoeken ze wat zorgprofessionals, mensen met dementie en naasten nodig hebben en wat de toepassing van deze aanpakken bevordert of belemmert.

2. Samen ontwikkelen en testen 
Met deze inzichten ontwikkelen de onderzoekers samen met de projectgroepen een praktisch stappenplan en scholingsmateriaal. Digitale simulaties helpen wijkverpleegkundigen om te oefenen met herkenbare situaties. De aanpak wordt getest in wijkteams en op basis van hun ervaringen verbeterd.

3. Evalueren en verspreiden 
Tot slot onderzoeken de onderzoekers wat de aanpak oplevert voor wijkverpleegkundigen, mensen met dementie en hun naasten. De opgedane kennis wordt vertaald naar praktische hulpmiddelen voor andere wijkteams en onderwijsmateriaal voor mbo- en hbo-opleidingen verpleegkunde.

Wat zijn de voornaamste (of voorlopige) resultaten?

PRO-THUIS richt zich op vier resultaten:

  1. Inzicht in bestaande aanpakken: welke interventies zijn geschikt voor de wijkverpleging en wat helpt of belemmert de toepassing?
  2. Een praktisch stappenplan: een handreiking om onbegrepen gedrag te herkennen, te analyseren en passende ondersteuning te organiseren.
  3. Scholingsmateriaal: minimaal drie digitale oefenscenario's waarmee wijkverpleegkundigen hun kennis en vaardigheden kunnen versterken.
  4. Onderwijsmateriaal: casussen, simulaties en een train-de-traineraanpak voor mbo- en hbo-opleidingen verpleegkunde en nascholing.

Met deze resultaten willen de onderzoekers bijdragen aan meer kennis, vaardigheden en zelfvertrouwen bij wijkverpleegkundigen. Uiteindelijk moet dit leiden tot betere ondersteuning voor mensen met dementie en hun naasten, minder crisissituaties en meer mogelijkheden om veilig en prettig thuis te blijven wonen.

De kennis wordt onder andere gedeeld via de Academische Werkplaats Wijkverpleging Noord en de netwerken PRODEM en DEMPACT.

Projectpartners

PRO-THUIS wordt uitgevoerd door NHL Stenden Hogeschool in samenwerking met organisaties en netwerken in de wijkverpleging:

Financiering
Het onderzoek wordt gefinancierd door ZonMw vanuit het Onderzoeksprogramma Dementie, via een hbo-fellowship.

Ouderen op fiets

Talmalectoraat Wonen, Welzijn en Zorg op hoge leeftijd

Meer weten over het lectoraat?
Pixels op rode achtegrond

Meer projecten

Meer projecten van dit lectoraat bekijken