Weerbaarheid en Veiligheid
Zowel Nederland als Europa worden geconfronteerd met grote veiligheidsopgaven. Denk aan hybride oorlogsvoering, bedreigingen van de democratische rechtsorde, groeiende polarisatie, desinformatie, disruptieve cyberaanvallen, migratiecrises en klimaatrampen. De frequentie, verwevenheid, complexiteit en impact hiervan nemen wereldwijd toe. Dit betekent dat de Nederlandse samenleving voor acute, grensoverschrijdende uitdagingen staat. Dit vergroot de urgentie om bewustzijn, paraatheid en maatschappelijke weerbaarheid te versterken. Deze weerbaarheidsopgave staat hoog op de nationale én lokale bestuurlijke agenda en doet een beroep op de hele samenleving.
Het lectoraat Weerbaarheid en Veiligheid richt zich op het ontwikkelen en faciliteren van onderzoek, opleidingen, trainingen en educatie ter vergroting van die weerbaarheid voor overheidsinstellingen, semipublieke organisaties, het midden- en kleinbedrijf en andere maatschappelijke partners in Noord-Nederland. Het lectoraat gaat een actieve rol vervullen als verbinder, aanjager en facilitator van onderzoek, projecten en initiatieven op dit vlak. Dit doet zij binnen het samenwerkingsverband Veiligheidscampus. De lector dr. Sipke de Hoop draagt - als kwartiermaker van de Veiligheidscampus - ook bij aan de verdere ontwikkeling hiervan, de samenwerking met Defensie en andere belangrijke partners in het veiligheidsdomein.
Onze missie
Het lectoraat wil de bewustwording én het handelingsperspectief vergroten onder publieke en private partners, maatschappelijke organisaties en burgers in Noord-Nederland over veiligheidsdreigingen die voortkomen uit geopolitieke, klimaat-gerelateerde en maatschappelijke (grensoverschrijdende) uitdagingen.
Binnen de Veiligheidscampus wil het lectoraat met kennis, onderzoek en educatie actief bijdragen aan de paraatheid van de krijgsmacht, de versterking van de civiele veiligheidspartners en de maatschappelijke weerbaarheid van de samenleving.
Het concrete handelingsperspectief wordt onder andere gehaald uit de lessen die elders in de wereld zijn opgedaan op het vlak van ‘menselijke veiligheid’ en veerkracht. Denk bijvoorbeeld aan;
- De ervaringen van autoriteiten en veiligheidsactoren in Oekraïne;
- Het cybersecurity-systeem in Estland waar burgers een cruciale rol spelen in de strijd tegen de desinformatie uit Rusland;
- De goed voorbereide Finse samenleving, waar weerbaarheid diepgeworteld is in de gemeenschap;
- De grote stroomstoring in Spanje in 2025.
Naast de lessen uit het buitenland, onderzoekt het lectoraat ook best practices uit Nederland:
- Welke strategische lessen over weerbaarheid en veerkracht zijn geleerd uit de corona pandemie?
- Op welke manier zijn ‘gemeenschappen’ (bestuur, organisaties, bedrijven en burgers) in Limburg omgegaan met de overstromingen in 2021?
- Hoe bereiden crisisorganisaties en bedrijven zich voor op de verschillende hybride dreigingen en welke knelpunten ervaren zij?
- Zijn er lokale voorbeelden waarin polarisatie succesvol tegengegaan wordt?
Met een stevig profiel op het gebied van regiostudies, in combinatie met expertise op het gebied van bestuur, veiligheid en recht wordt de vertaalslag gemaakt van best practices elders, naar handelingsperspectief voor (overheids)-organisaties, bedrijven en burgers in Noord-Nederland. Op deze manier verbindt het lectoraat de weerbaarheid van onze eigen ‘gemeenschappen’, aan de weerbaarheid elders in de wereld.
Wie zijn wij
- Dr. Sipke de Hoop, lector
- Drs. Anna Bartelds, docent-onderzoeker
- Dr. Bart-Jan Heine, docent-onderzoeker
Het lectoraat is onderdeel van de Thorbecke Academie. Er zijn veel aanknopingspunten voor samenwerking met andere onderzoeksgroepen en lectoraten binnen NHL Stenden Hogeschool, zoals de onderzoeksgroep Cybersafety, het lectoraat Veiligheid, Bestuur en Ondermijning en de onderzoeksgroep Maritiem.
Sipke de Hoop
Lector Weerbaarheid en Veiligheid
Samenwerkingspartners
Het lectoraat werkt - ook binnen het bredere verband van de Veiligheidscampus - samen met:
- Verschillende ministeries
- Noordelijke provincies
- Gemeenten en veiligheidsregio’s
- VNO-NCW MKB noord
- NCTV
- Inlichtingendiensten en diverse kennisinstellingen als het NIPV en de NLDA.
Ook wordt samengewerkt met Cordaid en Oxfam-Novib, het Centre for European Security Studies, en het Groninger Institute for Central and East European Studies.
Onderzoeksaanpak
Het lectoraat heeft 3 onderzoekslijnen waar aan gewerkt wordt:
- Het verstevigen van de informatiepositie over aard en omvang van actuele kwetsbaarheden, dreigingen, conflicten en de mogelijke betekenis en doorwerking daarvan op ‘gemeenschappen’ in Noord-Nederland. Deze kennispositie kan worden benut ten behoeve van de zichtbaarheid in het publieke domein en de vergroting van de bewustwording bij specifieke doelgroepen.
- Een analyse en overzicht van best practices die ‘gemeenschappen’ in Nederland en daarbuiten in staat hebben gesteld om het hoofd te bieden aan uiteenlopende crises en dreigingen. De werkzame mechanismen hieruit bieden aanknopingspunten voor interventies ter vergroting van de weerbaarheid (en veerkracht) van ‘gemeenschappen’ in Noord-Nederland.
- Het bijdragen aan onderzoeksvragen vanuit de samenleving. Onder supervisie van stafleden van het lectoraat kunnen studenten uit jaar 3 en 4 van de onderwijsinstellingen binnen de Veiligheidscampus in multidisciplinaire teams praktijkopdrachten uitvoeren op het vlak van weerbaarheid voor organisaties en bedrijven in Noord-Nederland. Deze vorm maakt het mogelijk snel en flexibel ‘op te schalen’ bij onderzoeksvragen uit de samenleving.
De onderzoekslijnen 1 en 2 dragen actief bij aan het creëren van een preparedness mindset: de onderzoeken bieden namelijk waardevolle inzichten ten aanzien van relevante dreigingen én handvatten ter versterking van de weerbaarheid. Onderzoekslijn 3 bevordert de wisselwerking tussen onderwijs, onderzoek en werkveld, draagt bij aan het opleiden van ‘civiele’ veiligheidsexperts en maakt het mogelijk ‘nieuw talent’ in beeld te krijgen. In het bredere Veiligheidscampus-verband wil het lectoraat – naast onderzoeken – ook opleidingen, trainingen en cursussen initiëren om de weerbaarheid van o.a. overheidsinstellingen, semipublieke organisaties en het mkb in Noord-Nederland te vergroten.
Onderzoeksprojecten
- Onderzoek en educatie: Advies verkenning Weerbaarheidsonderwijs voor middelbare scholieren in Noord-Nederland. Opdrachtgever Veiligheidscampus (afgerond januari 2026). Vervolgproject implementatie pilot in samenwerking met gemeente Assen, ministeries, scholen en partners Veiligheidscampus (najaar 2026-zomer 2027)
- Onderzoek en advies: Versterken publieke bewustzijn, in het bijzonder voor jongeren, over de relevantie van Ontwikkelingssamenwerking en internationale samenwerking. Opdrachtgever Cordaid en Oxfam Novib (afgerond januari 2026). Mogelijk vervolgproject in samenwerking met deze opdrachtgevers (najaar 2026-zomer 2027)
- Onderzoek en ontwerp van kennis- en innovatieboard Economische Weerbaarheid. In samenwerking met de provincie Drenthe (januari -juni 2026).
- Onderzoek en training - Project MKB 1: Van bewustzijn naar leiderschap - bedrijfscontinuïteit voor het MKB. Doelgroep MKB in Drenthe. In samenwerking met provincie Drenthe (en mogelijk VNO-NCW MKB Noord, en de Rabobank). (2026-207).
- Onderzoek en training - Project MKB 2: Van inspiratie naar leiderschap - rol ondernemersverenigingen voor weerbare dorpen. In samenwerking met provincie Drenthe (en mogelijk VNO-NCW MKB Noord, de Rabobank). (2026-2027).
- Enquête en vervolgonderzoek: Weerbare burgers, weerbare organisatie - percepties over dreigingen, weerbaarheid en rol bij werknemers en organisaties. In samenwerking met de gemeente Assen, de provincie Drenthe, de gemeente Assen, DCTerra, NHL-Stenden en de RUG. (start februari 2026).
- Educatie, training en bewustzijn: Opzetten regionale variant van cursus Leiderschap in Nationale Veiligheid in samenwerking met NCTV, NIPV en IDL en de Nederlandse Politie (najaar 2026/voorjaar 2027).
- Onderzoek: verkenning potentieel project Cognitieve Weerbaarheid in samenwerking met de Nederlandse Defensie Academie (voorjaar 2026).
- Onderzoeks- en trainingsproject: ‘weerbaarheid in de straat’ - over hoe burgers in de wijken samen redzaam kunnen worden. Verkenning van mogelijk project in samenwerking met de noordelijke provincies, de Veiligheidsregio’s en de Rabobank (voorjaar 2026).
Publicaties
Hieronder een selectie van publicaties van de lector.
- De Hoop, S & Ten Cate, A. (red) Nederland op Missie: Bescherming van burgers bij het streven naar duurzame vrede, (2022), Groningen: Instituut voor Noord- en Oost-Europese Studies (Severnoe Okno. Studies over Midden- en Oost-Europa; vol. 8) 199 p.
- De Hoop, S & Ten Cate, A. (red). Interventie, pacificatie en wederopbouw. Nederlandse inspanningen voor een duurzaam Bosnië, (2020), Groningen: Instituut voor Noord- en Oost-Europese Studies (Severnoe Okno. Studies over Midden- en Oost-Europa; vol. 7) 251 p.
- De Hoop, S, Smit, F. & Zaadnoordijk, M. (red). Militair, dominee en koopman in Oost-Europa: Nederlandse politiek en diplomatie tussen idealisme en eigenbelang (2018), Groningen: Instituut voor Noord- en Oost-Europese Studies (Severnoe Oknoe. Studies over Midden- en Oost-Europa; vol. 6) 367 p.
- De Hoop, S. & Wentholt N (red), Looking Back and Moving Ahead: Transitional Justice in the Balkans and Beyond (2017), Groningen: Instituut voor Noord- en Oost-Europese Studies (Severnoe Oknoe. Studies over Midden- en Oost-Europa; vol. 5) 275 p.
- De Hoop, S & Dingenouts, W (red), Beeldvorming en werkelijkheid. Conflicthaarden in Zuidoost-Europa (2014), Groningen: Instituut voor Noord- en Oost-Europese Studies (Severnoe Oknoe. Studies over Midden- en Oost-Europa; vol. 4), 471 p.
- De Hoop, S, Jongsma, S.J. & Mulder, F, Strijd om invloedssferen. Midden- en Oost-Europa speelbal der staten? (2013), Groningen: Instituut voor Noord- en Oost-Europese Studies (Severnoe Oknoe. Studies over Midden- en Oost-Europa; vol. 3) 605 p.
- De Hoop, Erfenis van het verleden. Geopolitiek en nieuwe dreigingen (2012), Groningen: Instituut voor Noord- en Oost-Europese Studies (Severnoe Oknoe. Studies over Midden- en Oost-Europa; vol. 2) 478 p.
- ‘De Veiligheidscampus van de Universiteit van het Noorden. Model voor opschalen Defensie en weerbaarheid in Nederland’, Militaire Spectator 10 (2025), 598-206
- ’De rol van de krijgsmacht in ‘oorlog en vrede’, in: De Hoop, S & Ten Cate, A (red) Nederland op Missie: Bescherming van burgers bij het streven naar duurzame vrede (2022), 9-16.
- ‘Bescherming van burgers. Van morele verplichting tot militaire realiteit’, in”: De Hoop, S & Ten Cate, A (red) Nederland op Missie: Bescherming van burgers bij het streven naar duurzame vrede (2022), 17-46.
- ‘Context voor Nederlandse inzet in Bosnië: Concrete uitdagingen, onvoldoende leidraad’, in: De Hoop, S & Ten Cate, A (red), Interventie, pacificatie en wederopbouw. Nederlandse inspanningen voor een duurzaam Bosnië, (2020), 3-13.
- S. de Hoop en Elke Boers, ‘Van toeschouwers tot bouwers aan de vrede’: De evolutie van het concept vredesoperaties, in: De Hoop, S & Ten Cate, A (red), Interventie, pacificatie en wederopbouw. Nederlandse inspanningen voor een duurzaam Bosnië, (2020), 15-40
- ‘‘Mission impossible’: Uitdagingen voor internationale hulpverleners’, in: De Hoop, S & Ten Cate, A (red), Interventie, pacificatie en wederopbouw. Nederlandse inspanningen voor een duurzaam Bosnië, (2020), 41-60.
- ‘Wortels van een falende staat. Het gebrek aan legitimiteit’, in: De Hoop, S & Ten Cate, A (red), Interventie, pacificatie en wederopbouw. Nederlandse inspanningen voor een duurzaam Bosnië, (2020), 41-60.
- ‘Tussen Dayton en Brussel: Terugkijken op 25 jaar vrede bouwen in Bosnië’, Militaire Spectator, 2020, 608-614.
- ‘Blauwhelmen op vredesoperatie, een mission impossible? Van goede bedoelingen naar hybride missies’, Groniek 50, (2018), 267-282.
- ‘Totstandkoming buitenlands beleid’, in De Hoop, S., Smit, F. & M. Zaadnoordijk, Militair, dominee en koopman in Oost-Europa: Nederlandse politiek en diplomatie tussen idealisme en eigenbelang, (red), 5-7.
- ‘Afwachtend, eenzijdig en contraproductief: Veiligheid en mensenrechten centraal?’, in: De Hoop, S, Smit, F. & Zaadnoordijk, M. (red), in: Militair, dominee en koopman in Oost-Europa: Nederlandse politiek en diplomatie tussen idealisme en eigenbelang (2018), 121-138
- ‘Een nieuwe blik naar het Oosten? Terughoudendheid blijft’, in: De Hoop, S, Smit, F. & Zaadnoordijk, M. (red), in: Militair, dominee en koopman in Oost-Europa: Nederlandse politiek en diplomatie tussen idealisme en eigenbelang (2018), 179-199.
- ‘Het Westen en de omwenteling in het Oosten: Van hulpverlening naar integratie, in De Hoop, S., Smit, F. & Zaadnoordijk, M. (red). Militair, dominee en koopman in Oost-Europa: Nederlandse politiek en diplomatie tussen idealisme en eigenbelang (2018), 203-227.
- ‘Hulp én handel: Nederlandse hulpbeleid na de Val van de Muur’, in: De Hoop, S., Smit, F. & Zaadnoordijk, M. (red). Militair, dominee en koopman in Oost-Europa: Nederlandse politiek en diplomatie tussen idealisme en eigenbelang (2018),) 277-295.
- ‘Burdens of the past and demands for the future: The role of the international community and the need for transitional justice’, in Clingendael Spectator 2017 (10) 1-11.
- ‘Peacebuilding, transitional justice and challenges for the Balkans’, in De Hoop, S, Wentholt, N., en De Boer, J.W., Looking Back and Moving Ahead: Transtional Justice in the Balkans and Beyond (2016) 1-21
