Domein Overstijgend Samenwerken, tussen het sociaal en medisch domein

Hoe zorg je dat mensen met complexe hulpvragen niet tussen wal en schip vallen? In dit programma bundelen professionals uit zorg en welzijn hun krachten om precies dat te voorkomen. Het programma ‘Versterken samenwerking sociaal domein en medisch domein’ heeft als doel de kloof tussen deze domeinen te verkleinen en de samenwerking te versterken. Elf werkplaatsen nemen deel aan het programma. De komende anderhalf jaar werken zij aan 23 projecten die bijdragen aan een betere samenwerking tussen het sociaal en medisch domein. Dankzij aanvullende subsidie kunnen deze bestaande initiatieven sterker en structureler worden. Bovendien is er extra aandacht voor het betrekken van gemeenten, en worden er twee overkoepelende onderzoeken uitgevoerd.

Waarom dit project?

De aanleiding voor dit programma komt voort uit een verkenning die vorig jaar is uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Onder leiding van Pieter Hilhorst zijn de knelpunten in de samenwerking tussen het sociaal en medisch domein onderzocht. Het rapport wees uit dat problemen vaak ontstaan bij de overdracht van zorg, de samenwerking rondom complexe casussen en het betrekken van het sociale netwerk van cliënten. Programmaleider Cynthia Friebel legt uit: ‘Dat heeft weer allerlei oorzaken, zoals bekostiging, verschillende culturen of organisatorische inbedding.’

De opdracht aan de Werkplaatsen Sociaal Domein vanuit VWS is helder: versterk de samenwerking, leer van elkaar en verspreid de opgedane kennis. Zo kan deze kennis lokaal, regionaal en landelijk doorwerken.

Werkplaatsen Sociaal Domein

Elf van de vijftien Werkplaatsen Sociaal Domein zijn aangesloten bij het programma. Zij werken aan diverse projecten, variërend van onderzoek naar de werkzame elementen van de Lang Leven Thuis flats in Amsterdam tot het doorontwikkelen van een serious game over informele zorg in Zwolle. Friebel benadrukt: ‘We willen vooral leren en ervaring opdoen. Wat werkt wel en wat niet? En waarom?’

Gemeenten betrekken

Om gemeenten beter te betrekken, is het Platform Sociaal Domein aangesloten. Adviseurs van het platform ondersteunen normaal gesproken gemeenten bij vraagstukken in het sociaal domein. Binnen dit programma vervullen zij een verbindende rol. Friebel legt uit: ‘Gemeenten zijn belangrijke samenwerkingspartners, maar we zien dat gemeenten zonder een Werkplaats vaak op afstand staan of niet goed weten wat werkplaatsen te bieden hebben. De adviseurs kunnen helpen bij een betere uitwisseling van kennis en ervaring tussen gemeenten en werkplaatsen.’ Het doel is dat kennis sneller wordt gedeeld en dat gemeenten niet opnieuw het wiel hoeven uit te vinden.

Twee overkoepelende onderzoeken

Binnen het programma worden twee belangrijke onderzoeken uitgevoerd:

Krachtenveldanalyse: Hierbij wordt gekeken naar de stakeholders op het snijvlak van het sociaal en medisch domein. Het onderzoek start lokaal en wordt doorgetrokken naar een bovenregionaal perspectief.
Meta-analyse: Hogeschool Zuyd onderzoekt werkzame elementen en barrières in de samenwerking. Dit biedt inzicht in factoren die samenwerking bevorderen of belemmeren.

Rol van de Associate Werkplaatsen Sociaal Domein
De Associatie Werkplaatsen Sociaal Domein (AWSD) coördineert deze onderzoeken en heeft een ondersteunende rol bij het vergroten van de impact van de projecten. Friebel licht toe: ‘We willen resultaten breed delen en versterken door van elkaar te leren. Hiervoor organiseren we bijeenkomsten en werkconferenties.’

Daarnaast zet de AWSD in op externe doorwerking. Dit betekent dat kennis wordt gebundeld en verspreid, en dat resultaten worden geagendeerd bij opleidingen, professionele praktijken, inkoopformats van gemeenten en regelgeving. Friebel: ‘Zo verbinden we de resultaten ook met regioplannen en de kennisinfrastructuur rond GALA.’

Projectaanpak

De Werkplaats Sociaal Domein Friesland doet met één project mee aan het programma. Zij volgen samenwerkingspraktijken in Drenthe en Friesland.

Emmen: Hier wordt een informeel samenwerkingsverband gevolgd tussen huisartsen, praktijkondersteuners, sociale professionals en inwoners. Projectleider Roos van Veen: ‘We hopen te ontdekken wat werkt en waar nog uitdagingen liggen. Het doel is het netwerk te versterken zonder het informele karakter te verstoren.’

Tytsjerksteradiel: Hier wordt een leernetwerk gericht op zelfstandig wonende ouderen gevolgd. Van Veen: ‘We willen barrières aanpakken en onderzoeken of deze daadwerkelijk bestaan of meer in onze hoofden zitten. Hopelijk kunnen we de resultaten ook landelijk agenderen.

Opbrengsten

De waarde van ontmoeten, van mensen uit het medisch en sociaal domein

In het dorpshuis drinken verschillende professionals en inwoners samen koffie. Ze maken contact, wisselen ervaringen uit en leggen verbindingen met elkaar. Elkaar ontmoeten doet ertoe. Uit interviews, observaties en denktanks kwamen vier belangrijke waarden naar voren. De vier vensters op de praatplaat staan hiervoor symbool. Samen vormen deze waarden de bouwstenen voor waardevolle ontmoetingen: vertrouwen in de relatie, plezier & waardering, balanceren en wisselwerking & wederkerigheid. Bij iedere waarde laat groen zien welke factoren bijdragen aan een waardevolle ontmoeting. Rood maakt zichtbaar welke barrières een ontmoeting juist kunnen belemmeren. Deze praatplaat nodigt uit om samen te onderzoeken of alle bouwstenen aanwezig zijn om tot waardevolle ontmoetingen te komen.

De waarde van informele ontmoetingen in Bargeres, Emmen

Wat gebeurt er als mensen uit sport, welzijn, onderwijs, GGZ en gezondheid één keer per maand samen koffiedrinken? Uit een jaar onderzoek blijkt dat er verrassend veel kan ontstaan. Professionals weten elkaar sneller te vinden, nieuwe samenwerkingen komen op gang en ideeën worden omgezet in activiteiten. Zo zijn er onder andere wandelgroepen en gezamenlijke trainingen ontstaan. Ook lijkt het Doktershoes hierdoor minder vaak te worden bezocht. Soms begint een mooie samenwerking gewoon met een kop koffie en een goed gesprek.

Samenwerking Sociaal & Medisch domein in Tytsjerksteradiel

In de gemeente Tytsjerksteradiel vinden op verschillende plekken ontmoetingen plaats tussen inwoners en professionals. Deze kaart laat zien waar deze ontmoetingen plaatsvinden, wie eraan deelnemen en om welk type ontmoeting het gaat. Niet iedere ontmoeting heeft hetzelfde nodig. Soms moet er eerst een zaadje worden geplant. Soms is het nodig om water te geven en aandacht te blijven besteden. En soms mag een ontmoeting gewoon lekker bloeien. Het is daarbij waardevol dat mensen vanuit verschillende perspectieven kijken en hun eigen kennis en ervaringen meenemen. Vertrouwen in de relatie, plezier & waardering, balanceren en wisselwerking & wederkerigheid vormen samen de bouwstenen voor waardevolle ontmoetingen.