Klimaatadaptatie in de Nederlandse gastvrijheidssector

Wat betekent klimaatverandering voor vakantie in eigen land? Toeristische plekken in Nederland krijgen steeds vaker te maken met droogte, hitte of juist wateroverlast. Dit onderzoek kijkt hoe het toerisme daarop inspeelt. Wat werkt al? Wat is nog nodig? En wie helpt daarbij? De uitkomsten zijn waardevol voor ondernemers, beleidsmakers én onderzoekers die werken aan een toekomstbestendig toerisme. Want één ding is zeker: stilzitten is geen optie.

Wat is de aanleiding voor het project? 

We weten nog weinig over hoe toerisme en recreatie in Nederland omgaan met klimaatverandering. Wat er al is aan kennis, is versnipperd. Daarom startten CELTH en NBTC een onderzoek naar hoe toeristisch Nederland zich voorbereidt op een veranderend klimaat. Het ministerie van Economische Zaken ondersteunt dit initiatief.

Dit onderzoek brengt in kaart wat er al gebeurt in Nederland. Het draagt ook bij aan wetenschappelijke inzichten over hoe toerisme zich kan aanpassen, welke stappen nu al gezet worden en welke steun nodig is om duurzamer te worden. De resultaten zijn relevant voor beleidsmakers en ondernemers, zoals de Landelijke Raad voor Recreatie en Toerisme (LRRT) en Koninklijke Horeca Nederland (KHN), maar ook voor internationale partijen zoals de OECD en de UNWTO.

Wie is het projectteam?

Het projectteam bestaat uit onderzoekers van verschillende hogescholen en universiteiten. Vanuit NHL Stenden zijn Anke Arts, Elena Cavagnaro, Marie Hartmann en Albert Postma betrokken. Ook studenten werkten mee aan gegevensverzameling en analyse.

De volledige lijst van teamleden:

• Bas Amelung (Wageningen University & Research): onderzoeksopzet
• Anke Arts (NHL Stenden, CELTH): coördinatie
• Juan Blaauw (Breda University of Applied Sciences): gegevensverzameling
• Elena Cavagnaro (RUG Campus Fryslân, NHL Stenden): opzet, interviews, analyse, rapport
• Eke Eijgelaar (Buas): opzet, interviews, analyse, rapport
• Nathalie Frissen (NBTC): interviews en gegevensverzameling
• Marie Hartmann (NHL Stenden): interviews
• Tim Huiskes (RUG/CF): ethiek, interviews, analyse, rapport
• Albert Postma (NHL Stenden): onderzoeksopzet
• Ewout Versloot (NBTC): interviews

Hoe pakt het projectteam dat aan?

We deden literatuuronderzoek en interviewden mensen op plekken in Nederland waar de gevolgen van klimaatverandering al merkbaar zijn. Denk aan kustgebieden die te maken hebben met zeespiegelstijging of regio's met hevige regenval. We kozen onder andere Amsterdam, Limburg en Noord-Nederland als casus. Dit sluit aan bij eerder onderzoek in Zeeland.

De interviews zijn gebaseerd op drie vragen: Wat verandert er? Hoe reageren mensen en bedrijven daarop? En wie helpt daarbij? De gesprekspartners kwamen uit de praktijk: horeca, campings, transport, attracties en lokale overheden.

We gebruikten de klimaatscenario’s van het KNMI als leidraad. Alle gegevens uit literatuur en interviews zijn zorgvuldig geanalyseerd en vergeleken.

Wat zijn de voornaamste (of voorlopige) resultaten?

De gevolgen van klimaatverandering zijn nu al merkbaar: te nat, te droog, te heet. De meeste deelnemers verwachten dat dit in de toekomst erger wordt.

Veel ondernemers nemen al maatregelen. Meer dan 400 aanpassingen zijn genoemd, van duurzame energie tot hitteplannen. Toch vinden velen deze stappen nog versnipperd en onvoldoende. De behoefte aan kennis en samenwerking is groot.

Hulp komt vaak via netwerken, maar men ziet ook dat overheden meer kunnen doen. Specifieke kennis ontbreekt vaak, en dat maakt investeren lastig.

Deelnemers deelden ook meer dan 30 uitdagingen, evenveel barrières, ruim 40 dilemma’s en 50 betrokken organisaties. Dat zijn er veel meer dan eerder werd gedacht. De urgentie is groot – net als de bereidheid om aan de slag te gaan.