Leernetwerken zijn broedplaatsen voor vernieuwing. Hier werken onderzoekers, professionals, ervaringsdeskundigen en waar kan ook studenten, onder begeleiding van getrainde procesbegeleiders, samen aan actuele vraagstukken en zetten ideeën direct om in de praktijk.
Leernetwerken: samen leren, samen vernieuwen
Leernetwerken brengen zorg en sociaal domein in beweging. In een leernetwerk werken professionals, onderzoekers, ervaringsdeskundigen, organisaties en studenten samen aan actuele casuïstiek. Door ervaringskennis te delen én meteen toe te passen in de praktijk, ontstaan vernieuwende ideeën, duurzame oplossingen en beter onderwijs.
Bij de Onderzoeksgroep Gezondheid & Welzijn hebben we veel ervaring met het opzetten en begeleiden van leernetwerken. Onze projecten laten zien dat samen leren niet alleen nieuwe kennis oplevert, maar ook écht verschil maakt in de praktijk.
Door ervaringen uit te wisselen , het volgende van de stappen van design thinking en het 'in de huid kruipen van' ontstaat nieuwe kennis. Samen ontwikkelen we deze nieuwe inzichten naar praktische interventies en hulpmiddelen, testen we deze en brengen we ze direct in de praktijk.
In zorg en welzijn werkt dit goed, omdat leernetwerken:
- Co-creatie en innovatie stimuleren;
- Aansluiten bij methodieken als Design Thinking en Design Based Education;
- Duurzame samenwerking versterken tussen organisaties en onderwijs.
Zo ontstaat een leeromgeving waarin iedereen bijdraagt aan oplossingen die direct merkbaar zijn in de kwaliteit van zorg en welzijn en bijdragen aan de transitie.
Onze expertise in leernetwerken
Binnen de Onderzoeksgroep Gezondheid & Welzijn werken we al jaren met leernetwerken. Momenteel zijn er ruim 11 actieve netwerken, verbonden aan verschillende lectoraten en verspreid over verschillende domeinen, zoals in de psychiatrie, de ouderenzorg, de wijk en in de keten van verschillende samenwerkende zorgorganisaties. De thema's die in deze leernetwerken besproken worden varieren van onbegrepen gedrag tot persoonsgericht werken en aandacht voor het functioneren van mensen in het dagelijks leven.
Inventarisatie projecten leernetwerken Onderzoeksgroep Gezondheid & Welzijn
Health Noord
Health Noord richt zich op het beschikbaar en betaalbaar houden van kwalitatief goede zorg in Noord-Nederland door technologie- en zorgbedrijven te ondersteunen bij sociale en technologische innovaties. Vanuit Health Noord hebben we meerdere learning communities waar zorgmedewerkers, innovatie adviseurs, adviseurs L&O bij elkaar komen om te leren hoe je (digitale) toepassingen effectiever implementeert.
Anders Werken in de Zorg
Dit project richt zich op de langdurige zorg in Noord-Nederland, met als doel om samen met verpleeg- en verzorgingshuizen en thuiszorgorganisaties innovatieve zorgtechnologieën te testen en op grotere schaal in te voeren. Belangrijk onderdeel van AWIZ is de oprichting van een leernetwerk van innovatieregiseurs binnen deelnemen organisaties, ondersteund door het lectoraat, waarmee kennisdeling en structurele implementatiekracht bevorderd worden.
FAITH Research
Het project FAITH research van NHL Stenden en de Hanze is bedoeld om kwetsbare mensen (zoals ouderen, mensen met verstandelijke of psychiatrische beperkingen) in staat te stellen zo lang mogelijk met eigen regie kwalitatief goed te leven, door praktijkgericht onderzoek naar “frailty” en implementatie van interventies, technologieën en kennisdeling. Vanuit FAITH loopt al meerdere jaren een learning community waar zorgmedewerkers, innovatie adviseurs, adviseurs L&O bij elkaar komen om te leren hoe je nieuwe interventies in de zorg (met name rond kwetsbare doelgroepen) effectiever implementeert.
Academische Werkplaats Wijkverpleegkunde
De Academische Werkplaats Wijkverpleging Noord richt zich op kennisontwikkeling en implementatie van wetenschappelijk onderzoek ten behoeve van wijkverpleegkundigen en thuiszorgorganisaties in Noord-Nederland. De samenwerking is opgezet via drie Leraning Communities rond de thema's:
- Passende zorg
- (Technologische en sociale) innovaties
- Behoud van zorgprofessionals
De samenwerking brengt onderzoekers, praktijkprofessionals, cliëntvertegenwoordigers en onderwijsinstellingen bij elkaar.
Leernetwerk 'Samen werken voor ouderen met psychische problemen'
Dit project richt zich op het versterken van de samenwerking tussen zorg-, behandel- en welzijnsorganisaties die ondersteuning bieden aan thuiswonende ouderen met psychische klachten zoals angst, depressie of agressie.Via actieonderzoek hebben de deelnemende organisaties gezamenlijk interventies en hulpmiddelen ontwikkeld (zoals een ‘wegwijzer’, gezamenlijke gesprekken en netwerkbijeenkomsten) om knelpunten in signalering, samenwerking en handelingsverlegenheid aan te pakken. De resultaten tonen aan dat medewerkers meer kennis hebben gekregen over psychische problematiek bij ouderen, beter weten wie ze kunnen inschakelen, en dat het netwerk en de vertrouwen tussen organisaties is vergroot.
Tools
De Wegwijzer: boekje voor het in kaart brengen van het netwerk rond de cliënt, zowel formeel als informeel netwerk, communicatiemiddel voor zorgverleners, welzijnswerkers, zorgverleners in de eerste lijn en ouderen zelf.
De Wegwijzer van de wijk: de sociale kaart van de wijk (Aldlân).
Interventie ‘In Gesprek’: werkwijze om werkelijk in gesprek te komen met de cliënt over diens wensen en vragen.
Leernetwerken Voor Elkaar!
In het leernetwerk Voor Elkaar! begeleiden wij samen met INVOLV 21 projecten die zich inzetten voor mensen met een chronische ziekte of beperking. Vanuit NHL Stenden deden we participatief actieonderzoek naar de succesfactoren van het netwerk en ondersteunden we het proces met ervaren begeleiders. Door samen te leren, ervaringen te delen en cyclisch te werken – ontwikkelen, uitproberen, evalueren en verbeteren – versterkten we de samenwerking tussen patiënten- en cliëntenorganisaties en vergroten we hun impact in de praktijk.
Eindrapportage ‘Leernetwerken Voor Elkaar! Hoe samenwerking in een leernetwerk leidt tot meer impact bij patiëntenorganisaties.’
Artikelen: Hoe samenwerking in een leernetwerk leidt tot meer impact bij patienteorganisaties
Tools en/of andere producten:
- Evaluatiekaart voor leerbijeenkomsten.
Rapportages en webpagina’s
Eindrapportage, website LeerSaam Noord ZonMw, projectpagina NHL Stenden, ZorgvoorBeter tipspagina, ZorgvoorBeter tips team pagina, ZorgvoorBetertipscasusbesperkingpagina
Artikelen
- Van Der Ploeg‐Dorhout, M. P., Van Den Boogaard, C., Reinders‐Messelink, H., & Van Der Cingel, M. (2024). Patients' experiences of shared decision‐making in nursing care: A qualitative study. Journal of clinical nursing, 33(6), 2274-2286.
- Reinders-Messelink, H., Stallinga, G., & van der Cingel, M. (2023). Persoonsgerichte zorg in verpleegkundig leernetwerk. TVZ-Verpleegkunde in praktijk en wetenschap, 133(4), 54-57.
- Van der Cingel, M., Reinders-Messelink, H., & Stallinga, G. (2023). Learning communities of practice in care, a study into contributing factors of success for professional learning in daily practice. Science Talks, 5, 100129.
- Van der Cingel, M., Reinders-Messelink, H., Stallinga, G., & Mazereeuw, M. (2024). Leernetwerken in de zorgpraktijk: Een studie naar het leren van zorgprofessionals in de dagelijkse praktijk. Gedrag & Organisatie, 37(3), 264-293.
Tools LeerSaam Noord via website LeerSaam Noord:
Inhoud toolkit
ZonMw EindRapportage: de waarde van leernetwerken
Tools en/of andere producten:
Kenniswerkplaats Jeugd Friesland
Samen betere, efficiënter en innovatiever zorg voor jeugd ontwikkelen. Ketenbreed en met gebruik van bestaande en nieuwe kennis. Om deze doelstelling te realiseren, werken we nauw samen met ouders en jeugdigen, praktijkinstellingen, gemeenten, universiteiten en hogescholen.
Leernetwerk Samenwerking Onderwijs en Zorg (2020-2024)
Het doel van het project Samenwerking Onderwijs en Zorg is het bundelen van kennis over samenwerkingsvormen tussen onderwijs en zorg en kijken van welke werkzame principes daarin gebruik wordt gemaakt. Met andere woorden, wat werkt in welke vormen van samenwerking? - Dit doel is gerealiseerd door het opleveren van het overzicht van samenwerkingsvormen in de regio in verschillende onderwijssectoren en door het bijeenbrengen van het leernetwerk Samenwerking Onderwijs en Zorg. Het leernetwerk bestaat uit deelnemers vanuit o.a. Horizon begeleiding, Kennis in Kracht, Accare, Samenwerkingsverband Friesland Noord, GGD Fryslân, gemeentes, kinderopvang, PO en Zorgbelang.
Artikelen
Gluren bij de buren. Samenwerking zorg en onderwijs begint bij relatie
Tools en/of andere producten:
Project. SKELOP Samen impact maken met lokale jeugdteams, onderwijs & Regionale Kenniswerkplaatsen Jeugd
(startdatum 1 april 2025 – 2029)
In afstemming met hun lokale partners, hebben de 8 RKJ’s gezamenlijk een impactplan opgesteld, om: - cyclisch leren in 3 pilots te ondersteunen en kennishiaten op te lossen, - kennisbenutting lokaal en bovenregionaal te bevorderen evenals het gezamenlijk en domeinoverstijgend te leren Kennishiaten waarop SKELOP zich richt zijn (A) wat wel en niet werkt in de samenwerking tussen onderwijs/kinderopvang en zorg en in de lokale pilots (B) de factoren die kennismobilisatie en domeinoverstijgend leren bevorderen en belemmeren.
Partners uit alle 8 RKJ’s zullen participeren in een bovenregionaal leernetwerk, waarbij kennisbenutting en gezamenlijk leren worden gefaciliteerd. Zowel in de lokale als de bovenregionale leernetwerken zullen partners uit beleid, onderwijs, praktijk, jongeren en ouders vertegenwoordigd zijn. Voor het ondersteunen van het gezamenlijk leren en verbeteren zal specifieke expertise en tooling worden ingezet door het SKELOP onderzoeksteam. De opgedane kennis en inzichten in het project op het gebied van samenwerking tussen zorg en onderwijs/kinderopvang en gezamenlijk leren zullen worden gegeneraliseerd en samengebracht in een toolbox voor verdere verspreiding onder relevante doelgroepen.
Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag Friesland
Binnen deze kenniswerkplaats brengen wij professionals vanuit verschillende domeinen (sociaal, zorg, veiligheid), ervaringsdeskundigen én naasten samen om complexe casuïstiek rond onbegrepen gedrag te bespreken, te begrijpen en aan te pakken. Een belangrijk onderdeel zijn de leernetwerken waarin deelnemers samen met een procesbegeleider cyclisch werken met casussen, ontwikkelen, uitproberen en evalueren, zodat leren direct koppelt aan praktijkverbetering. Door deze leernetwerken én de samenwerking tussen praktijk, onderzoek en onderwijs streven wij naar een duurzame, inclusieve werkwijze en een samenleving waarin mensen met onbegrepen gedrag beter worden begrepen en ondersteund.
Leernetwerken als onderdeel van de Werkplaatsen Sociaal Domein
vanuit de subsidie: Ouderen langer Thuis.
Vinden plaats in meerdere gemeenten in Fryslân (Tytjersteradiel, Eastermar, Harkema, Surhuisterveen, Garyp, Koudum en Makkum, Anjum)
Tools of andere producten
Wat maakt een leernetwerk succesvol?
Onderzoek en ervaring wijzen uit dat een sterk leernetwerk niet toevallig ontstaat. Belangrijke bouwstenen zijn:
- Een helder en door alle betrokkenen gedragen doel dat aansluit bij de praktijk;
- Gelijkwaardigheid en diversiteit in deelnemers en perspectieven;
- Vertraging; ruimte voor dialoog en ruimte om open te staan voor 'de ander'
- Ontwerpgerichtheid; met belangrijke elementen zoals 'in de huid kruipen van'
- Een psychologische veilige samenwerking;
- Voldoende tijd en ruimte om te leren en experimenteren;
- Een facilitator die het proces en de samenwerking ondersteunt.
- Kennis krijgt pas waarde als je die meteen test en toepast in de praktijk.
- Een goede methode van samenwerken en structuur (Design thinking) zijn bepalend voor succes.
- Vertrouwen en gelijkwaardigheid vormen de basis voor gezamenlijke groei.
In de woorden van onze lectoren
“Leernetwerken helpen ons om praktijk, onderwijs en onderzoek echt met elkaar te verbinden. Dat maakt innovatie in de psychiatrie niet alleen sneller, maar ook waardevoller, omdat ervaringskennis een volwaardige plek krijgt.”
Nynke Boonstra, lector Zorg en Innovatie in de Psychiatrie
“In leernetwerken spelen ervaringsdeskundigen en het vertellen van verhalen een belangrijke rol. Juist het uitwisselen van verschillende perspectieven laat zien hoe er kan worden samengewerkt om oplossingen in zorg en voorzieningen te bieden die echt aansluiten, en die vaak veel simpeler zijn dan we denken.”
Margreet van der Cingel, lector Verpleegkundig Leiderschap en Onderzoek voor Goede Zorg
Contact
Wil je meer weten over onze aanpak of samen een leernetwerk starten? Neem contact op met Margriet Dijkstra of mail naar [email protected].